الأسلوب في الإعجاز البلاغي للقرآن الكريم ( سبك شناسى اعجاز بلاغى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٢
بلاغت عبارت از نظر ابو هلال عسكرى
همان را ملاك قرار داده است . بر ماست كه بپرسيم : آيا مىتوان اعجاز بلاغى را از جاهاى خاصّى و بريده از بافت آن برگرفت ؟ آيا مىتوان از ظاهر كار رمّانى پيروى نمود بدون آشنايى از خاستگاهى كه از آن آغاز كرده است ؟
رمّانى خود در بخش ايجاز - بخش نخست اقسام بلاغت از نظر وى - پاسخ مىدهد و يادآور مىشود كه ظهور اعجاز در وجوهى كه از ميان آنها برگرفته ، به انسجام كلام مىباشد ؛ حتى مثل كوتاه‌ترين سوره يا بلندترين آيه باشد . « 1 »
اما وى تلاش خود را بر نكته‌ها متمركز كرد و توجه بسيارى به آن نمود تا جايى كه بلاغت نظم را از موقعيّتى كه وى را به كلام در بلاغت مشغول كرده و آن را با ديگر وجوه اعجاز قرار داده و بر آن « نقض عادت » نام نهاده بود ، خارج كرد . « 2 »
بلاغت عبارت از نظر ابو هلال عسكرى
بلاغت عبارت از نظر ابو هلال عسكرى
ابو هلال كتابى در باب اعجاز بلاغى ننوشت اما اين انديشه از عواملى است كه نويسنده را به نگارش كتابش سوق داد . مىگويد : « شايسته‌ترين دانشها به فراگيرى و برترين آن پس از شناخت خداوند ، بلاغت و شناخت فصاحت است كه به وسيلهء آن اعجاز كتاب خداوند شناخته مىشود . مىدانيم كه هرگاه آدمى از دانش بلاغت غافل بماند و به شناخت فصاحت خلل وارد نمايد ، به دانش اعجاز قرآن از آن جهت زيبايى تأليف و تركيب و ايجاز بىنظير و اختصار لطيف و حلاوت و شيرينى و رونق زيبايى با روانى واژه و سنگينى و زيبايى و ديگر ويژگيها و زيبايىهايى كه خداوند به آن اختصاص داده و بشر از آوردن آن ناتوان و خردها در آن متحيّر مىشوند ، دست نخواهد يافت . » « 3 »
وى بر مكتب آنانى است كه اعتقاد دارند اعجاز در زيبايى تأليف و تركيب نهفته است ولى مثل باقلانى ميان نظام تأليف و تصويرهاى زيبا تفكيك نمىافكند بلكه بر
( 1 ) النكت ، ص 72 . ( 2 ) همان ، ص 102 . ( 3 ) الصناعتين ، ص 7 .