الأسلوب في الإعجاز البلاغي للقرآن الكريم ( سبك شناسى اعجاز بلاغى قرآن ) ( فارسى ) — الصفحة ١٨٧
روش وى در دفاع از سبك قرآن
تكرار ، اخفاء ، اظهار ، تعريض ، افصاح ، كنايه ، ايضاح و مفرد را جمع مخاطب كردن و جمع را مفرد و مفرد و جمع را مثنى خطاب قرار دادن و قصد معناى خاص براى عام و لفظ عام براى معناى خاص وجود دارد . » « 1 » كلمهء مجاز از نظر وى هنوز به معناى گستردهء آن به كار مىرود كه ابو عبيده آن را به كار مىبرد . « 2 » اين به خاطر دستيابى به هدفى است كه قصد رسيدن به آن را دارد ؛ يعنى اينكه قرآن كريم به تمام اين روشها نازل شده است . « 3 »
روش وى در دفاع از سبك قرآن
روش وى در دفاع از سبك قرآن
ابن قتيبه مقدمه‌اى بر كتابش نوشت كه در آن معتقد است اعجاز در قرآن در اين تجلى مىيابد كه « خداوند آن را معجزه‌اى در تأليف و نظم شگفت قرار داد كه با زياد خواندن موجب ملال نمىشود و گوش را آزار نمىدهد و هميشه تازه است و كهنه نمىگردد ؛ شگفت است و شگفتىهاى آن پايان ندارد و فوايد آن قطع نمىگردد و ناسخ كتابهاى پيشين است و در كمترين لفظ بيشترين معنا را فراهم آورده است . » « 4 »
ملاحظه مىشود كه وى از انديشه‌هايى كه در مقدمه آورده بهره نبرده است و تنها به دفاع از سبك قرآن در اثبات عربى بودن قرآن به‌ويژه مجازهاى آن اكتفا كرده است . شايد علت آن است كه وى به بررسى وجوه اعجاز قرآن و ژرفكاوى در ويژگيهاى زبانى كه آن را متنى ويژه و منحصر به فرد مىگرداند توجهى نداشته است ؛ علىرغم اينكه قرآن واژگان عربى را به كار برده و سبكهاى مشهور عرب را به كار بسته است . كار وى مرحلهء مقدماتى و زمينه‌ساز است كه دانشمندان رويكردى هنرى در بررسى سبك معجزه‌آساى قرآن را انتخاب نمايند . آنچه اين‌جا مهم است اينكه ابن قتيبه توجه خود را به بررسى گستردهء بخش زيادى از ترتيب و باب‌بندى سبكهاى قرآن اختصاص داده است تا به رفع اشكال در ظاهر متن برسد « 5 » ؛
( 1 ) تأويل مشكل القرآن ، ص 15 . ( 2 ) البلاغة تطور ، ص 59 . ( 3 ) تأويل مشكل القرآن ، ص 15 . ( 4 ) همان ، ص 3 . ( 5 ) التفكير البلاغى ، ص 332 .