ادوار اصول فقه — الصفحة ١٣٢
فصل دهم : در خبر واحد و پارهاى از احكام آن
و اخبار وارده در باب معجزات پيغمبر به استثناى قرآن مانند حنين جذع ، انشقاق قمر ، تسبيح حصى و غير ذلك ؟
و چه فرق است بين خبر بلدان و خبر نصّ جلى ( بر خلاف على ( ع ) كه اماميّه تنها آن را نقل كردهاند ؟ و چرا اين اخبار مانند اخبار بلدان و نظير آن ضرورى نيست ؟ و ممتنع نيست كه مسبوق بودن خبر به اعتقاد مخالف از به وجود آمدن علم ضرورى ، مانع باشد ، چنانكه نزد مخالفان ، مسبوق بودن نظر به اعتقاد مخالف ، مانع است از اينكه نظر ، توليد علم كند ( 32 - 34 ) .
و اما شرايط علم استدلالى : مرحوم شيخ در اين باب ، عين عبارت سيّد مرتضى در ذخيره را نقل كرده و ما در اينجا خود شرايط را بدون ذكر دليل و بدون بيان طريق اثبات آن در جميع طبقات ذكر مىنماييم :
يكى : آنكه كثرت مخبران به حدّى باشد كه اتّفاق كذب از آنان صحيح نباشد .
دو ديگر : آنكه بدانيم جامعى چون تواطؤ و مانند آن موجب اجتماع آنان بر كذب نشده است .
سوم : آنكه بدانيم لبس و شبهه از آنچه خبر دادهاند زايل است ( 34 - 36 ) .
مرحوم شيخ در ذيل اين فصل ، تعدادى از اخبار معلوم الصحّه را با ذكر دليل صحّت آن ذكر نموده كه به علّت اختصار از ذكر آن خوددارى مىكنيم .
فصل نهم : در اخبار معلوم الكذب ، راه علم به كذب آن
فصل نهم : در اخبار معلوم الكذب ، راه علم به كذب آن
در اين فصل ، اقسامى از اخبار معلوم الكذب را گرد آورده كه به علّت اختصار از ذكر آن نيز خوددارى مىشود ( 37 - 40 ) .
فصل دهم : در خبر واحد و پارهاى از احكام آن
فصل دهم : در خبر واحد و پارهاى از احكام آن
در آغاز اين فصل ، اختلاف دانشمندان را در خبر واحد به ترتيب ذيل ذكر كرده :
- است و موجب از سببى نيست ممكن است بر حسب مصلحتى كه خداوند مىداند و عادت را به سبب آن مصلحت اجرا كرده است شروط وقوع اين علم ، كم و زياد شود ( 33 ) .