ادوار اصول فقه
- المؤلف: ابو القاسم گرجى
- الوفاة: 1432
- القسم: أصول الفقه عند الشيعة
- الناشر: ميزان - تهران
فهرس الكتاب
- فهرست مطالب
- مقدّمه
- 1 نگاهى به تحوّل علم اصول و مقام آن در ميان علوم ديگر
- مقدّمه :
- گفتار اوّل - پيدايش علم اصول و مقام آن در ميان علوم ديگر
- گفتار دوم - تحوّل علم اصول در طول تاريخ
- دورهء اوّل - دورهء تأسيس
- دورهء دوم - دورهء تصنيف
- خلاصهء امتيازات اين دوره
- دورهء سوم - دورهء اختلاط
- خلاصهء امتيازات اين دوره
- دورهء چهارم - دورهء كمال و استقلال مجدد
- خلاصهء امتيازات اين دوره
- دورهء پنجم - دورهء ركود استنباط و توقّف علم اصول شيعهء اماميه .
- دورهء ششم - دورهء نهضت مجدّد
- خلاصهء امتيازات اين دوره
- دورهء هفتم - دورهء ضعف و فتور علم اصول
- دورهء هشتم - دورهء جديد علم اصول
- خلاصهء مهم‌ّترين امتيازات اين دوره :
- 2 سيّد مرتضى و آراى اصولى او
- 3 شيخ طوسى و عدّة الاصول
- [ بيوگرافى شيخ طوسى ]
- مصنّفات « شيخ » در علم اصول فقه
- مقايسهء اجمالى كتاب « عدّة الأصول » با كتب متقدّمان و متأخّران :
- [ آراى « شيخ » در عدّه ( و فصول : ) ]
- فصل اوّل : در اوّلين فصل از فصل‌هاى مقدّماتى : اصول فقه را به ادلّهء فقه تعريف كرده
- فصل دوم : تعريف و تقسيم علم اصول
- فصل سوم : اقسام افعال مكلّف
- فصل چهارم : تعريف و بيان اقسام از احكام كلام
- فصل پنجم در فصل پنجم ، مرحوم « شيخ » آن قسمت از صفات خداوند يا معصومين
- فصل ششم در فصل ششم ، وجهى كه خطاب خداوند بايد برآن حمل گردد ذكر كرده
- فصل هفتم : در حقيقت خبر و آنچه قوام خبر بدان است و در بيان اقسام خبر
- خبر بر دو قسم است : معلوم الصّدق ، غير معلوم الصّدق .
- فصل هشتم : در اينكه بعضى از اخبار موجب حصول علم است و در كيفيّت حصول علم به اخبار و اقسام آن
- فصل نهم : در اخبار معلوم الكذب ، راه علم به كذب آن
- فصل دهم : در خبر واحد و پاره‌اى از احكام آن
- فصل يازدهم : قرائن صحّت يا بطلان اخبار ، مرجّحات اخبار متعارضه ، حكم مراسيل را بيان مىنمايد
- « سخن در اوامر » فصل دوازدهم : در حقيقت امر و آنچه قوام امر بدان مىباشد
- فصل سيزدهم : در اينكه مقتضاى امر و وجوب است يا ندب يا وقف ؟
- فصل چهاردهم : در حكم امر عقيب حظر
- فصل پانزدهم : در اينكه امر به شىء ، امر به مقدّمات آن شىء نيز هست يا خير ؟
- فصل شانزدهم : در شمول اوامر نسبت به كافر و عبد
- فصل هفدهم : در اينكه امر به شىء ، نهى از ضدّ آن است يا خير ؟
- فصل هيجدهم : در اينكه امر ، مقتضى مرّه است يا تكرار ؟
- فصل نوزدهم : در اينكه امر معلّق بر صفت يا شرطى به تكرّر يا شرط تكرّر مىشود يا خير ؟
- فصل بيستم : در اينكه هرگاه امر موقّت ، در وقت امتثال نشد
- فصل بيست و يكم : در اينكه امر ، مقتضى اجزاء مأمور به است يا خير ؟
- فصل بيست و دوم : در حكم امر متكرّر بدون واو عطف و يا با واو عطف
- فصل بيست و سوم : در امر به چند چيز بر وجه تخيير
- فصل بيست و چهارم : در فور و تراخى
- فصل بيست و پنجم : در امر موقّت
- فصل بيست و ششم : در اينكه آيا آمر ، تحت امر خود داخل است يا خير ؟
- فصل بيست و هفتم : در شروط حسن امر
- « سخن در نهى » فصل بيست و هشتم : در حقيقت نهى ، مقتضاى نهى و پاره‌اى از احكام آن
- فصل بيست و نهم : در دلالت نهى بر فساد
- فصل سىام : در آنچه مقتضاى امر است از جمع و وحدت
- « سخن در عموم و خصوص »
- فصل سى و يكم : در حقيقت عموم و ذكر الفاظ آن
- فصل سى و دوم : در اينكه آيا عموم ، صيغهء خاصّى دارد يا خير ؟
- فصل سى و سوم : در الفاظ جمع و جنس و غيره .
- فصل سى و چهارم : در اقلّ جمع .
- فصل سى و پنجم : در معنى اينكه عموم مخصوص است و در اينكه آيا خداوند مىتواند از عامّ ، خاصّ بخواهد ؟
- فصل سى و ششم : در مجاز بودن عامّ مخصوص .
- فصل سى و هفتم : در بيان پاره‌اى از احكام استثناء
- فصل سى و هشتم : در اينكه استثناء پس از چند جمله به همه برمىگردد يا به جملهء اخير ؟
- فصل سى و نهم : در پاره‌اى از احكام شرط و در تخصيص عموم به شرط
- فصل چهلم : سخن دربارهء مطلق و مقيّد
- فصل چهل و يكم : در تخصيص عموم به ادلّهء منفصله‌اى كه موجب علم است .
- فصل چهل و دوم : در تخصيص عموم به اخبار آحاد .
- فصل چهل و سوم : دربارهء تخصيص عموم به قياس
- فصل چهل و چهارم : در تخصيص عموم به اقاويل صحابه و به عادات و به قول راوى
- فصل چهل و پنجم : در تخصيص اجماع و تخصيص سخن پيغمبر ( ص )
- فصل چهل و ششم : در اينكه صدور عامّ بر سببى خاصّ ، موجب قصر عامّ برآن سبب نيست
- فصل چهل و هفتم : در بيان آنچه به عموم ملحق شده ولى از عموم نيست و يا از عموم خارج شده و در حقيقت از عموم است
- فصل چهل و هشتم : در بيان آخرين حدّى كه جايز است عموم را تا آن حدّ تخصيص داد
- فصل چهل و نهم : در بيان آنچه حقيقتا يا معنا تخصيص مىخورد و آنچه در آن تخصيص جايز نيست
- فصل پنجاه : در اينكه تعلّق شرط و استثنا به بعض مصاديق عامّ موجب تخصيص عموم نيست
- فصل پنجاه و يكم : در جواز تخصيص أخبار ، و اينكه أخبار از اين جهت مانند اوامر است
- فصل پنجاه و دوم : در بناى عامّ بر خاصّ و حكم عمومين متعارضين
- « سخن در بيان و مجمل »
- فصل پنجاه و سوم : در حقيقت بيان ، مجمل ، نصّ و غيره
- مجمل بر دو قسم است :
- فصل پنجاه و چهارم : در بيان جمله خطاباتى كه به بيان نيازمند است و آنچه نيازمند نيست
- 4 نقش و جايگاه شيخ مرتضى انصارى در علم اصول
- توضيح و اثبات اين مدّعا به بررسى چند امر نياز دارد :
- امر اوّل : ابتكارات مرحوم شيخ
- امر دوم : شيخ انصارى از كدام يك از اصوليين اثر پذيرفته است ؟
- امر سوم چنان‌كه از بررسى امر اوّل اين فصل ،
- امر چهارم چرا مباحث اصولى مرحوم شيخ تنها در مورد قطع و أمارات و اصول دور مىزند ؟
- امر پنجم شيخ مرحوم در روند مبارزه با اخباريان چه نقشى داشت و چه معضلى را حلّ كرد ؟
- امر ششم برخى تصوّر مىكنند كه تحقيقات گستردهء مرحوم شيخ در علم اصول صرفا جنبهء علمى دارد و در فقه ، او چندان مؤثر نيست .
- [ امر هفتم دليل عقل و بناى عقلاء ]
- [ امر هشتم لزوم تجديد چاپ ]
- قسمت اوّل استصحاب ، حكم به بقاى حكم
- قسمت دوم در حقوق اسلام سه قاعده وجود
- قسمت سوم - تفاوت بين شك در مقتضى و شك در رافع
- قسمت چهارم دليل بر عدم جريان استصحاب در شك در مقتضى
- 5 علوم قرآنى و اصول فقه
- مقدّمه
- 1 . علومى كه درك و فهم آيات قرآنى به آن‌ها بستگى دارد :
- 2 . علومى كه از قرآن كريم سرچشمه گرفته است :
- 3 . علومى كه از قرآن مجيد بحث نموده است :
- گفتار اوّل : مفهوم و معناى تفسير
- 1 ) تفسير چيست ؟
- 2 ) تفسير به رأى
- 3 ) تفسير به خبر ثقة
- گفتار دوم : بررسى نسخ قرآن به‌وسيلهء حديث
- گفتار سوم : بررسى بناى عقلا بر حجيّت و اعتبار ظهور قرآن
- گفتار چهارم : تواتر و عدم تواتر قرائات
- گفتار پنجم : مرجّحات دربارهء دو خبر متعارض
- 6 تأثير منطق در علم اصول
- گفتار اوّل - منطق و ماهيت علم اصول
- گفتار دوم - منطق و مبادى علم اصول
- گفتار سوم - منطق و استفادهء علم اصول از آن
- 7 موارد اختلاف شيعه و اهل سنّت در اصول فقه
- 1 - حجّيّت اجماع
- 2 - در باب قياس مستنبط العلّه
- 3 - استحسان
- 4 - حجّيّت
- 5 - تصويب و تخطئه
- فهرست منابع