ينبوع الأسرار في نصايح الأبرار ( فارسى ) — الصفحة ٠.٢٥
كمال الدّين خوارزمى را بهتر بشناسيم نقدى بر نقل‌هاى ديگران در اين باب
كمال الدّين خوارزمى را بهتر بشناسيم نقدى بر نقل‌هاى ديگران در اين باب
كمال الدّين خوارزمى را بهتر بشناسيم نقدى بر نقل‌هاى ديگران در اين باب
در نام او و پدرش جاى هيچ‌گونه ترديد و ابهامى نيست ، چه ، گذشته از نقل بعض از مورّخان و ارباب تذكره « 1 » ، خود مكرّر بدان تصريح كرده و در موارد عديده خود را حسين بن حسن ناميده . چنان كه در مقدّمهء ينبوع الاسرار مىنويسد : « . . . چنين گويد بندهء ضعيف ممتحن به انواع رزايا و اصناف محن حسين بن حسن احسن اللّه اليه و غفر له و لوالديه . . . » « 2 » همچنين است در ساير آثار و تأليفات نفيس او ، مانند جواهر الاسرار و المقصد الاقصى فى ترجمة المستقصى . « 3 »
و آنگاه در مقطع يكى از غزلهاى خود به مطلع :
گر پريچهرهء مه‌پيكر من بازآيد * روشنايى به بصر جان به بدن بازآيد
خود را حسين بن حسن مىخواند و چنين آورده :
دارم امّيد كه بر رغم حسودان ز سفر * مونس جان حسين بن حسن بازآيد « 4 »
در شعر همه جا « حسين » تخلّص مىكرده ، جز در مواردى معدود كه « حسينى » را شايد به ضرورت شعرى به جاى « حسين » آورده . « 5 »
( 1 ) . ر . ك : مطالب منقول در مجالس النّفائس و حبيب السّير و هفت اقليم در صفحات پيش . ( 2 ) . ر . ك : ص 2 متن كتاب ينبوع الاسرار . در نصيحت‌نامهء شاهى نيز عين اين عبارت تكرار شده است . ( 3 ) . ص 2 و 5 ، در اين كتاب كلمات « الخوارزمى الكبروىّ » به دنبال « حسين بن حسن » آمده است و اين لفظ منحصرا در اينجا ديده شد . ( 4 ) . ر . ك : ديوان منسوب به منصور حلّاج و مقاله‌اى از مصحّح زير عنوان « ديوان منصور حلّاج از كيست » مندرج در شماره مخصوص گروه زبان و ادبيّات فارسى ضميمهء مجلّهء دانشكده ادبيّات دانشگاه تهران سال 1360 . ( 5 ) . ر . ك : ديوان مذكور ص 88 و 113 و 179 . در يكى از صفحات كتاب مقصد الاقصى ، آنجا كه به ممدوح خود ( ابراهيم سلطان ) توصيه مىكند تا به حال ضعفا و مساكين و علما و سادات توجّه نمايد عبارت ، آن‌چنان است كه بر روى كلمهء « سادات » تكيه و توجّهى خاصّ دارد . پندارى كه خود را نيز در رديف آنان شمرده است . در مقطع يكى از غزلهاى خود نيز به تعريض اين مطلب را بيان مىكند و خود را « سبط نبى » مىخواند . آيا وجود اين قراين مىتواند سبب دادن احتمال به سيّد « حسينى » بودن او باشد ؟ نفى و اثبات آن هر دو احتياج به پيدا شدن دليل و سندى قوىتر دارد .