ينبوع الأسرار في نصايح الأبرار ( فارسى ) — الصفحة ١٤٧

باب ششم در فضائل محاسبه و مراقبهء احوال خود

باب ششم در فضائل محاسبه و مراقبهء احوال خود

باب ششم در فضائل محاسبه و مراقبهء احوال خود

قال اللّه تعالى : « وَ نَضَعُ الْمَوازِينَ الْقِسْطَ لِيَوْمِ الْقِيامَةِ فَلا تُظْلَمُ نَفْسٌ شَيْئاً وَ إِنْ كانَ مِثْقالَ حَبَّةٍ مِنْ خَرْدَلٍ أَتَيْنا بِها وَ كَفى بِنا حاسِبِينَ » « 1 » معنى آنست كه روز قيامت ترازوها بنهيم و داد همه كس به راستى بدهيم و بر هيچ نفس ظلم روا نداريم و هر كه مقدار سپندان دانه‌اى خير يا شرّ كرده باشد بياريم و در ترازو بنهيم و از براى شمار كردن و جزا دادن آن به جميع خلايق ما بسنده‌ايم . « 2 » 147 / 7

و قال اللّه تعالى : « يا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ وَ لْتَنْظُرْ نَفْسٌ ما قَدَّمَتْ لِغَدٍ وَ اتَّقُوا اللَّهَ إِنَّ اللَّهَ خَبِيرٌ بِما تَعْمَلُونَ » « 3 » يعنى . اى آنها كه ايمان آورده‌ايد پرهيز كنيد و بترسيد از خداوند ، تعالى ، و هر يكى از شما امروز محاسبهء خود به تقديم رسان ، گو و ببين كه از براى فردا چه آماده كرده است و در اين محاسبه از اعمال ظاهر و از خطرات ضماير غافل مباشيد و بترسيد كه خداوند ، تعالى ، از همهء اعمال شما آگاه است و بر خفيّات سراير و مكنونات ضماير شما مطّلع كه . « وَ اعْلَمُوا أَنَّ اللَّهَ يَعْلَمُ ما فِي أَنْفُسِكُمْ فَاحْذَرُوهُ » « 4 » و در خبر آمده « 5 » 147 / 13 كه عاقل آن كس است كه او را چهار ساعت بود : ساعتى كه در آن تدبير معاش خود كند و ساعتى كه به مناجات حق ، تعالى مشغول شود و ساعتى كه در آن محاسبهء نفس و تدبير معاد خود كند و ساعتى كه بدانچه وى را مباح كرده‌اند بياسايد ، و از امير المؤمنين ، عمر ، رضى اللّه عنه ، آمده است كه . « حاسبوا أنفسكم قبل ان تحاسبوا » يعنى حساب نفس

( 1 ) . انبياء ( 21 / 47 ) . ( 2 ) . ر . ك : حواشى . ( 3 ) . حشر ( 59 / 18 ) . ( 4 ) . بقره ( 2 / 235 ) . ( 5 ) . ر . ك : حواشى .