ينبوع الأسرار في نصايح الأبرار ( فارسى ) — الصفحة ٣٠

امّا مقام دوم : مقام معرفت نظريّه است

بىغايت و كرم بىنهايت . مصراع . فكر تدبير كار ايشان كرد . بيت .

عاشق كه شد 30 / 2 كه يار به حالش نظر نكرد * اى خواجه درد نيست و گرنه طبيب هست

پس مصلحت چنان ديد كه قصرى از براى او بيارايند و او به قصر درآيد و آيينهء مصيقل صافى در برابر دريچهء قصر دارند و پادشاه از دريچه نظر در آيينه اندازد تا چون آفتاب روى او از آيينه تابد هر عاشقى از پرتو آن جمال بهره يابد . پس چون قصر بياراستند و آيينه مصيقل كردند ، هر صبح و شام از براى پرورش عاشقان بىصبر و آرام : نظم .

بر سر آن قصر رفتى پادشاه * وانگهى در آينه كردى نگاه

روى او ز آن آينه مىتافتى * هركس از رويش نشانى يافتى

پس اگر مشاهدهء جمال با كمال پادشاه حقيقى و محبوب اصلى كه هفتاد هزار حجاب نور و ظلمت فروگذاشته است . كه « انّ للّه تعالى سبعين الف حجاب من نور و ظلمة لو كشفها لاحترقت سبحات وجهه ما انتهى اليه بصره من خلفه » به حقيقت طلب مىكنى و تمنّاى لقاى او كه مورث معرفت عيانى است ، دارى ، آيينه دل را كه به زنگار تعلّقات ما سوا تيره كرده‌اى مصقّل و مصفّا ساز . بيت :

همچو آهن گرچه تيره هيكلى * صيقلى كن ، صيقلى كن ، صيقلى

و چون آيينهء دل صقالت و صفا پذيرفت ، آن را در مقابل دريچهء هر صفتى مىدار تا پادشاه از قصر مجد و علا و عظمت و كبريا به حكم آنكه گفته‌اند : بيت .

هرچه روى دلت مصفّاتر * زو تجلّى تو را مهيّاتر

نظر در آيينهء دل تو اندازد تا از مشاهدهء پرتو آفتاب جمالش ذرّه صفت در رقص و حركت آيد . لشيخ فريد الدّين عطّار قدّس سرّه :

گر تو مىدارى 30 / 20 جمال يار دوست * دل بدان كآيينهء ديدار اوست

دل به دست آور جمال او ببين * آينه كن جان ، جلال او ببين

پادشاه توست بر قصر جلال * قصر روشن ز آفتاب آن جمال

پادشاه خويش را در دل ببين * عرش را در ذرّه‌اى حاصل ببين

گر تو را پيدا شود يك فتح باب * در درون ذرّه بينى آفتاب

سايه در خورشيد كم بينى مدام * خود همه خورشيد بينى و السّلام

پادشاه چون نظر در آيينهء دل عاشقان كند و آيينه صافى بود ، جمال با كمال خود را