مخازن التعليم ( فارسى ) — الصفحة ٦
دوم هوا
كه پرتو قبول بر وجنات اين محقر افگنده سهو و خطائى كه در نميق آن راه يافته باشد بذيل عفو بپوشند و در اصلاح آن كوشند و اللّه ولى التوفيق و اين رسالهء مشتمل بر چهار منزل است منزل اول در قواعد هر دو جزء طب منزل دوم در ادويه و اغذيه مفرده منزل سوم در معالجات امراض منزل چهارم در ادويه مركبه
منزل اوّل در قواعد
منزل اوّل در قواعد
هر دو جزء طب و آن مشتمل بر يك ميل و دو رفيق و يك مقام‌ست
ميل در معرفت طب
ميل در معرفت طب
و معنى هر دو قسم آن
طب
طب
علميست كه احوال بدن انسان به او معلوم كنند از جهت صحت و مرض تا حفظ صحت حاصله و استرداد زائله كند و آن بر دو قسم‌ست
علمى و عملى
علمى و عملى
علمى را نظرى نيز گويند و اين هر دو علم و نظرست علمى آنست كه درو فقط دانستن امورى چند باشد چنانچه علم به ارواح كه سه‌اند و عملى آنست كه درو دانستن امورى چند باشد با بيان كيفيت عمل اگرچه عمل نكرده باشى چنانچه علم به آنكه در اورام حاره در ابتدا روادع و در تزيد مرخيات با روادع و در انتها صرف مرخيات محلله و در انحطاط محللات صرفه استعمال مىكنند
رفيق اوّل در قواعد جزء علمى
رفيق اوّل در قواعد جزء علمى
و آن مشتمل بر چهار طريق‌ست طريق اوّل در امور طبعى طريق دوم در احوال بدن انسان طريق سوم در اسباب طريق چهارم در دلائل
طريق اول در امور طبعى
طريق اول در امور طبعى
و آن هفت‌اند 1 اركان 2 امزجه 3 اخلاط 4 اعضا 5 ارواح 6 قوى 7 افعال و هريك ازين به فرسخى گفته مىشود
فرسخ اوّل در اركان
فرسخ اوّل در اركان
و آن اجزائى بسيطاند كه اجزائ اوّلىاند مر بدن آدمى را و غير آن را و مراد از بسيط در اينجا اينست كه منقسم نشود باجسام مختلفة الصور و الطبائع و آن بر مذهب حق چهاراند
اول نار
اول نار
يعنى آتش و طبع او گرم و خشك‌ست و فائده آن در مركبات انضاج و تنفيذ هوا و تلطيف و كسر برودت ماء و ارض و مكان او تحت فلك قمرست
دوم هوا
دوم هوا
يعنى باد و مزاج او گرم و ترست و فائده‌اش تجفيف و تحليل و تخلخل و مكان او تحت نارست