مخازن التعليم ( فارسى ) — الصفحة ٥٥
قاعده دوم در اختيار وزن دوا
مىشود به كسى كه قوى الشهوة و قوى الهضم بود و در بدنش اخلاط كثيره يا رديه باشند مانند بقول و فواكه و گاهى عكس كنند چنانچه داده مىشود به كسى كه ضعيف الشهوة و الهضم بود و بدنش محتاج بتغذه ؟
باشد مانند گوشت و زردى بيضه تخم‌مرغ و گاهى غذا مىدهند كه در كيفيت و كميت كم باشد و اين وقتى بود كه جمع شود با ضعف شهوت و هضم امتلائى بدنى و گاهى غذا مىدهند كه زياده باشد در كيفيت و كميت چنانچه داده مىشود به كسى كه اراده رياضت قويه دارد و نخورد غذاى لطيف را بعد غذاى غليظ تا كه خود هم فاسد نشود و غليظ را هم فاسد نكند و غذا اگرچه دوست قوت است ليكن دشمن او نيز است پس در هر مرض چندانكه برائ تقويت ضرور باشد بدهند و هرچند كه مرض مزمن باشد احتياج غذا براى ايفائ قوت زياده مىباشد و چندانكه حاد باشد حاجت غذا كم مىباشد و اين در صورتى است كه قوت تحمل كند و الا واجب است اگرچه در روز بحران باشد
فرسخ دوم در علاج بالدّوا
فرسخ دوم در علاج بالدّوا
برائ او سه قاعده و سه فائده است
قاعده اوّل در كيفيت اختيار دوا
قاعده اوّل در كيفيت اختيار دوا
كه حار بايد داد يا بارد يا رطب يا يابس و اين بعد معرفت نوع مرض مىباشد كه آيا مرض حار است يا بارد
قاعده دوم در اختيار وزن دوا
قاعده دوم در اختيار وزن دوا
كه به قدر درهم دهند يا دو درهم و اختيار درجه كيفيت آنكه دواى حار درجه اولى داده شود يا ثانى يا زياده از ان اين حاصل مىشود بحدس و ملكه صناعى از ده اشيائ كه آن 1 طبيعت عضو و 2 مقدار مرض و 3 جنس و 4 سن و 5 عادت و 6 فصل و 7 صناعت و 8 بلد و 9 سحنه و 10 قوت بود 1 اما طبيعت عضو متضمن است به چهار امور 1 مزاج و 2 خلقت و 3 وضع و 4 قوت 1 اما مزاج عضو پس هرگاه كه باشد مزاج صحيح او بارد مانند دماغ و عارض شود او را مرض حاتوس ؟ ؟ ؟
بعيد شد از مزاج صحيح خود بسيار درين صورت احتياج مىشود به تبريد كثير و اگر باشد مزاج حار مانند قلب و عارض شود او را مرض حار كفايت مىكند تبريد يسير 2 اما خلقت پس بعضى اعضااند كه قناعت مىكند بدوائى كه ضعيف باشد در وزن و درجه و اين برائ چند سبب بود يكى آنكه عضو متخلخل باشد مانند