مخازن التعليم ( فارسى ) — الصفحة ٢٠
جنس هشتم استوا در احوال آله
محسوس شود و دلالت كند بر اعتدال حرارت و برودت و بر همين قياس بود حال دلالت اضداد و معتدلهاى اقسام اجناس ديگر در زيادتى و كمى و اعتدال
عريض
عريض
آنست كه اجزائ نبض در عرض و پهنائى اصابع زياده از معتدل محسوس شود و دلالت كند بر زيادتى رطوبت
ضيق
ضيق
آنست كه ضد عريض بود
معتدل
معتدل
و آن متوسط بود ميان هر دو
مشرف
مشرف
آنست كه اجزاء نبض در ارتفاع اكثر محسوس شود و آن دلالت بر زيادتى حرارت كند
منخفص
منخفص
ضد مشرف بود
معتدل
معتدل
و آن متوسط بود
جنس دوم كيفيت قرع نبض و آن سه قسم است قوى و ضعيف و معتدل
جنس دوم كيفيت قرع نبض و آن سه قسم است قوى و ضعيف و معتدل
قوى
قوى
آنست كه سخت بكوبد سر انگشتان را و دلالت كند بر شدت قوة حيوانى
ضعيف
ضعيف
ضد آن
معتدل
معتدل
متوسط بود
جنس سوم زمان حركت
جنس سوم زمان حركت
بود و آن نيز سه قسم است
سريع
سريع
بطى معتدل سريع آنست كه زمان حركت او نهايت كوتاه باشد و دلالت كند بر زيادتى حرارت
بطى
بطى
ضد آن بود
معتدل
معتدل
متوسط بود
جنس چهارم قوام آله بود
جنس چهارم قوام آله بود
و آن نيز بر سه قسم است صلب ليّن معتدل
صلب
صلب
آنست كه فرونشود هرگاه غمز كرده شود سرانگشتان بر وى و دلالت كند بر يبوست
ليّن
ليّن
ضد آن
معتدل
معتدل
متوسط بود
جنس پنجم زمان سكون است
جنس پنجم زمان سكون است
و آن نيز بر سه قسم است متواتر متفاوت معتدل
متواتر
متواتر
آنست كه زمانه سكون او كوتاه بود و دلالت كند بر زيادهتر حرارت از سرعت و ضعف قوت حيوانى
متفاوت
متفاوت
ضد آن
معتدل
معتدل
متوسط بود
جنس ششم ملمس آله
جنس ششم ملمس آله
و آن نيز سه قسم است حار بارد معتدل
حار
حار
آنست كه وقت حركت نبض گرم محسوس شود و دلالت كند بر گرمى خون و روح كه در عروق است
بارد
بارد
ضد آن
معتدل
معتدل
متوسط بود
جنس هفتم ماخوذ است از مقدار آنچه در آله بود از رطوبت
جنس هفتم ماخوذ است از مقدار آنچه در آله بود از رطوبت
و آن نيز بر سه قسم است ممتلى و خالى و معتدل
ممتلى
ممتلى
آنست كه اندرون عرق رطوبت زايد از حد اعتدال محسوس شود و سبب آن كثرت خون و روح بود
خالى
خالى
ضد آن
معتدل
معتدل
متوسط بود
جنس هشتم استوا در احوال آله
جنس هشتم استوا در احوال آله