مخازن التعليم ( فارسى ) — الصفحة ١١٤

شاهترج

او يك درم و با ادويه نيم درم و بسيار مضر معده و مورث مغص و مضعف جگر و مصلحش كتيرا و زعفران و شكر و بدلش مستعجله به وزن اوست و زنجبيل و فلفل مقوى فعل اواند

سوس

در بلاد اكثر معروف است و در شاه‌جهان‌آباد ؟ ؟ ؟ مليهى گويند تلخ او غير مستعمل و بيخ شيرين او مايل به تلخى مستعمل و قوتش تا ده سال باقىست و بايد كه پوست سياه او را جدا كرده استعمال نمايند زيرا كه مار او را دوست مىدارد و خود را با او مىمالد و بيخ او در اول گرم و مايل به خشكى و منضج اخلاط غليظه و مركبه و مسكن تشنگى و مدر بول و حيض و مسهل رطوبات و مقوى اعصاب و محلل رياح و جهت اقسام سعال و ربو و تنقيه سينه و شش و جگر و التهاب معده و سوزش و خشونت سينه و حلق و امراض دماغى و عصبانى و تپهائ كهنه و بواسير و امراض سپرز نافع و اصل السوس مضر گرده و سپرز و مصلح او كتيرا و عناب و بدلش نصف او تربد و تمن ؟ ؟ ؟ او زنجبيل است و قدر شربتش تا پنج درم و رب السوس كه آب مطبوخ بيخ مقشر او را به حد انعقاد جوشانيده باشند و در جميع افعال بهتر از ان و رافع ضرر مسهلات و لذع ادويه است

سيم

رستنى مشهور است و سرد است مقوى معده و مبهى و دافع فساد صفرا و قابض و مولد باد و نفاخ و مصلح او همراه گوشت پختن است

سينبهل

درختى هندى كلان و سرد است و مبهى و مسمن و قابض شكم و دافع دماميل و بثور و جذام و فساد خون و صفرا و نزد حكمائ هند قوىترين ادويه باهيه است اگر پوست بيخ او بكوبند و شيره گرفته با شكر ترى برابر آن آميخته بنوشند فهم و عمر زياده كند و حرارت غريزى برانگيزد و منى بيفزايد و بيخ او كه قويتر و سطبرتر بود درين فعل اقوى است

فرسخ سيزدهم در حرف الشين

المنقوطه

شاهترج

به فارسى شاهتره گويند برگ او بهتر از ساير اجزاست مركب القوى و در حرارت معتدل و در دويم خشك و گويند در دويم گرم است و شيخ الرئيس در اول سرد دانسته و مفتح سدهء جگر و مقوى معده و مدر بول و مراره و مسهل اخلاط غليظه خصوصا سودا و مره محترقه و صاف‌كنندهء خون و خشك او در تقويت معده قويتر و جهت امراض سوداوى و بلغم شور و ضماد خشك او كه با حنا استعمال سازند جهت حرب و حكه