أصول الفقه ( تحرير اصول فقه ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٩

اقسام مفهوم

« هرگاه آب به حدّ كرّ نرسد ، [ در اثر ملاقات با نجس ] متنجس مىشود » .

نزاع در حجيت مفهوم

نزاع در حجيت مفهوم

بحث در مفاهيم در واقع برّرسى وجود و عدم وجود مفهوم براى سنخ خاصى از جملات هنگام خالى بودن آنها از قرينه است ، و گرنه با فرض وجود مفهوم براى جمله و ظهور جمله در آن ، همگان بر حجيّت آن اتفاق نظر دارند ، چون هر معنايى كه لفظ ظهور در آن دارد ، حجت مىباشد .

اقسام مفهوم

اقسام مفهوم

مفهوم بر دو قسم است : موافق و مخالف . مفهوم موافق مفهومى است كه سنخ حكم در آن با سنخ حكم در منطوق يكى است ، مثلا هر دو وجوب و يا هر دو حرمت است ، و به آن فحواى خطاب نيز گفته مىشود . مفهوم موافق در مواردى است كه دليل ظهور در ملاك حكم دارد و اين ملاك در موردى ديگر بيرون از منطوق به نحو مؤكدترى وجود دارد ، مانند آيهء « فَلا تَقُلْ لَهُما أُفٍّ » « 1 » كه مفهوم آن ، نهى از ضرب و شتم والدين است .

مفهوم الموافقة : ما كان الحكم فى المفهوم موافقا فى السنخ للحكم الموجود فى المنطوق .

مفهوم مخالف مفهومى است كه حكم در آن مخالف با حكم موجود در منطوق مىباشد .

مفهوم المخالفة : ما كان الحكم فيه مخالفا فى السنخ للحكم الموجود فى المنطوق .

( 1 ) - اسراء / 23 .