أصول الفقه ( تحرير اصول فقه ) ( فارسى )

• المؤلف: الشيخ محمد رضا المظفر ( مترجم : شيروانى )
• الوفاة: 1383
• القسم: أصول الفقه عند الشيعة
• الناشر: دار العلم - قم - ايران

ابدأ القراءة

فهرس الكتاب

• فهرست مطالب
• سخنى با اساتيد و دانشجويان گرامى
• پيش‌درآمد
• تعريف علم اصول
• حكم واقعى و ظاهرى
• موضوع علم اصول
• فايدهء علم اصول
• مباحث علم اصول
• پرسش
• مباحث مقدماتى
• 1 . حقيقت وضع
• 2 . واضع كيست ؟
• 3 . وضع تعيينى و وضع تعينى
• 4 . اقسام وضع
• يكم . وضع خاص و موضوع له خاص .
• دوم . وضع عام و موضوع له عام .
• سوم . وضع عام و موضوع له خاص .
• چهارم . وضع خاص و موضوع له عام .
• 5 . محال بودن قسم چهارم
• 6 . وقوع وضع عام و موضوع له خاص ، و تحقيق معناى حرفى
• پرسش
• 7 . استعمال حقيقى و مجازى
• 8 . تبعيت دلالت از اراده
• 9 . وضع شخصى و نوعى
• 10 . وضع مركبات
• 11 . نشانه‌هاى حقيقت و مجاز
• يكم . تبادر
• دوم . درستى حمل و عدم درستى سلب
• سوم . اطراد
• پرسش
• 12 . اصول لفظى
• يكم . اصالت حقيقت
• دوم . اصالت عموم
• سوم . اصالت اطلاق
• چهارم . اصالت عدم تقدير
• پنجم . اصالت عدم نقل و عدم اشتراك
• ششم . اصالت ظهور
• حجيت اصول لفظى
• پرسش
• 13 . ترادف و اشتراك
• 14 . استعمال لفظ در بيش از يك معنا
• محل نزاع
• نظر صحيح
• يك نكته
• 15 . حقيقت شرعى
• محل نزاع
• فايدهء نزاع
• نظر صحيح
• 16 . صحيح و اعم
• تحرير محل نزاع
• ثمرهء نزاع
• رأى صحيح
• يك نكته
• پرسش
• بخش اول مباحث الفاظ
• مقدمه
• 1 مشتق
• تحرير محل نزاع
• نظر صحيح
• پرسش
• 2 اوامر
• الف . مادهء امر
• 1 . معناى كلمهء امر
• 2 . اعتبار علوّ
• 3 . دلالت امر بر وجوب
• ب . صيغهء امر
• 1 . معناى صيغهء امر
• 2 . ظهور صيغهء امر در وجوب
• دو نكته
• پرسش
• 3 . تعبدى و توصّلى
• يكم . منشأ اختلاف نظر
• دوم . محل اختلاف نظر
• سوم . امكان اطلاق و تقييد در تقسيمات اوّلى واجب
• چهارم . عدم امكان اطلاق و تقييد در تقسيمات ثانوى واجب
• نتيجهء بحث
• پرسش
• 4 . واجب عينى و اطلاق صيغه
• 5 . واجب تعيينى و اطلاق صيغه
• 6 . واجب نفسى و اطلاق صيغه
• 7 . فور و تراخى
• 8 . مره و تكرار
• 9 . عدم دلالت نسخ وجوب بر جواز
• 10 . تكرار امر به شىء
• 11 . دلالت امر به امر بر وجوب
• پرسش
• 3 تقسيمات واجب
• 1 . مطلق و مشروط
• 2 . معلّق و منجّز
• 3 . اصلى و تبعى
• 4 . تخييرى و تعيينى
• 5 . عينى و كفائى
• 6 . موسع و مضيّق
• عدم پيروى قضا از ادا
• پرسش
• 4 نواهى
• 1 . مادهء نهى
• 2 و 3 . صيغهء نهى و ظهور آن در تحريم
• 4 . مطلوب در نهى
• 5 . دلالت صيغه نهى بر دوام و تكرار
• پرسش
• 5 مفاهيم
• معناى واژهء مفهوم
• نزاع در حجيت مفهوم
• اقسام مفهوم
• 1 . مفهوم شرط
• تحرير محلّ نزاع
• مناط در مفهوم شرط
• تعدّد شرط و وحدت جزا
• دو تنبيه :
• 1 . تداخل مسبّبات
• 2 . اصل عملى در دو مسئله
• پرسش
• 2 . مفهوم وصف
• موضوع بحث
• نظر صحيح
• ردّ دلايل قائلين به مفهوم براى وصف
• 3 . مفهوم غايت
• 4 . مفهوم حصر
• معناى حصر
• اختلاف مفهوم حصر در اثر اختلاف ادوات آن
• 5 . مفهوم عدد
• 6 . مفهوم لقب
• پرسش
• 6 دلالت اقتضا ، تنبيه و اشاره
• 1 . جايگاه اين دلالتها
• دلالت اقتضا
• دلالت تنبيه
• دلالت اشاره
• 2 . حجيت
• پرسش
• 7 عام و خاص
• تعريف
• اقسام عام
• 1 . عموم استغراقى :
• 2 . عموم مجموعى :
• 3 . عموم بدلى :
• 1 . الفاظ عموم
• 2 . مخصص متصل و منفصل
• 3 . حقيقت بودن استعمال عام در مخصص
• 4 . حجيت عام مخصّص در باقيمانده
• پرسش
• 5 . سرايت اجمال مخصص به عام
• الف - شبههء مفهومى
• ب - شبههء مصداقى
• تنبيه : تمسك به عام در شبههء مصداقى در مخصص لبّى
• پرسش
• 6 . جايز نبودن عمل به عام پيش از فحص از مخصص
• 7 . آوردن ضميرى كه به بعضى از عام برمىگردد ، پس از عام
• 8 . آوردن استثنا پس از چند جمله
• 9 . تخصيص عام به وسيلهء مفهوم
• 10 . تخصيص قرآن به وسيلهء خبر واحد
• 11 . ترديد ميان تخصيص و نسخ
• پرسش
• 8 مطلق و مقيد
• 1 . معناى مطلق و مقيد
• 2 . تلازم ميان اطلاق و تقييد
• 3 . اطلاق در جمله‌ها
• 4 . منشأ اطلاق
• پرسش
• 5 . مقدمات حكمت
• دو تنبيه :
• الف - قدر متيقن در مقام تخاطب
• ب - انصراف
• 6 . تنافى ميان مطلق و مقيد
• پرسش
• 9 مجمل و مبيّن
• 1 . معناى مجمل و مبين
• 2 . بررسى اجمال و عدم اجمال پاره‌اى عبارات
• پرسش
• بخش دوم ملازمات عقلى
• درآمد
• 1 . اقسام دليل عقلى
• 2 . علت نامگذارى اين مباحث به ملازمات عقلى
• پرسش
• 1 مستقلات عقلى
• درآمد
• 1 . حسن و قبح عقلى
• 2 . ادراك حسن و قبح توسط عقل
• 3 . ملازمهء عقلى ميان حكم عقل و حكم شرع
• تتميم
• پرسش
• 2 غير مستقلات عقلى
• 1 . اجزاء
• الف . امر اضطرارى
• ب . امر ظاهرى
• ب . 1 - اجزاء در اماره با يقين به خطا
• ب . 2 - اجزاء در اصول عملى با يقين به خطا
• ب . 3 - اجزا در امارات و اصول با انكشاف خطا توسط دليل معتبر
• تنبيه
• پرسش
• 2 . مقدمهء واجب
• محلّ نزاع
• ثمرهء نزاع
• واجب نفسى و غيرى
• معناى تبعيت در وجوب غيرى
• ويژگيهاى وجوب غيرى
• مقدمهء وجوب
• مقدمهء داخلى
• شرط شرعى
• شرط متأخر
• پرسش
• مقدمات مفوّته
• مقدمهء عبادى
• مسئله وجوب مقدمه
• پرسش
• 3 . مسألهء ضدّ
• تحرير محل نزاع
• ضدّ عام
• ضد خاص
• ثمرهء مسئله
• ترتب
• پرسش
• 4 . اجتماع امر و نهى
• [ توضيح مفردات ]
• 1 . اجتماع :
• الف . اجتماع موردى ،
• ب . اجتماع حقيقى ،
• 2 . واحد :
• 3 . جواز :
• قيد مندوحه
• تفاوت ميان تعارض ، تزاحم و اجتماع
• نظر صحيح
• پرسش
• تأثير تعدد عنوان در تعدد معنون
• ثمرهء نزاع
• اجتماع امر و نهى در صورت نبودن مندوحه
• يكم . حكم تصرّف خروجى
• دوم . حكم نماز خواندن در حال خروج
• پرسش
• 5 . دلالت نهى بر فساد
• تحرير محلّ نزاع
• نهى از عبادت
• نهى از معامله
• پرسش
• بخش سوم مباحث حجت
• مباحث مقدماتى
• 1 . موضوع مباحث حجت
• 2 . معناى حجت
• 3 . مدلول كلمهء اماره و ظن معتبر
• 4 . ظنّ نوعى
• 5 . اماره و اصل عملى
• 6 . ملاك در اثبات حجيت اماره
• 7 . ذاتى بودن حجيت علم
• پرسش
• 8 . جايگاه حجيت اماره
• 9 . ظنّ خاص و ظنّ مطلق
• 10 . مقدمات دليل انسداد
• 11 . اشتراك احكام ميان عالم و جاهل
• 12 . تصحيح جعل اماره
• 13 . اماره ؛ طريق يا سبب
• 14 . مصلحت سلوكى
• 15 . اعتبارى يا انتزاعى بودن حجيت
• پرسش
• 1 كتاب خدا
• نسخ قرآن
• پاسخ به چند اشكال بر امكان نسخ
• وقوع نسخ در قرآن و اصالت عدم نسخ
• پرسش
• 2 سنت
• درآمد
• 1 . دلالت فعل معصوم
• 2 . دلالت تقرير معصوم
• 3 . خبر متواتر
• پرسش
• 4 . خبر واحد
• الف - قرآن و حجيت خبر واحد
• يكم . آيهء نبأ
• دوم . آيهء نفر
• سوم . آيهء حرمت كتمان
• پرسش
• ب - دليل حجيت خبر واحد از سنّت
• ج - دليل حجيت خبر واحد از اجماع
• د - دليل حجيت خبر واحد از بناء عقلا
• پرسش
• 3 اجماع
• پاسخ به دو پرسش
• اجماع نزد اماميه
• راههاى پى بردن از اجماع به رأى معصوم عليه السّلام
• 1 . راه حسّ ،
• 2 . راه قاعدهء لطف :
• 3 . راه حدس :
• 4 . راه تقرير :
• تحقيق در مسئله
• اجماع منقول
• پرسش
• 4 دليل عقلى
• وجه حجيت عقل
• پرسش
• 5 حجيت ظواهر
• درآمد
• 1 . راههاى اثبات ظواهر
• 2 . حجيت قول لغوى
• 3 . ظهور تصورى و تصديقى
• 4 . وجه حجيت ظهور
• پرسش
• 6 شهرت
• معناى لغوى و اصطلاحى
• 1 . شهرت در روايت ،
• 2 . شهرت در فتوا ،
• الف . شهرت عملى ،
• ب . شهرت فتوايى ،
• ارزيابى ادلهء حجيت شهرت فتوايى
• پرسش
• 7 سيره تعريف
• 1 . حجيت بناى عقلا
• 2 . حجيت سيرهء متشرعه
• 3 . برد دلالت سيره
• پرسش
• 8 قياس
• درآمد
• 1 و 2 . تعريف و اركان قياس
• 3 . حجيت قياس
• الف ) بررسى علم‌آور بودن قياس
• ب ) بررسى دليل حجيت قياس ظنّى
• 1 . ب . كتاب
• 2 . ب . سنت
• 3 . ب . اجماع
• 4 . ب . عقل
• 4 . منصوص العله و قياس اولويت
• الف . منصوص العلّه
• ب . قياس اولويت
• تنبيه
• پرسش
• 9 تعادل و تراجيح
• درآمد
• 1 . حقيقت تعارض
• 2 . شروط تعارض
• 3 . فرق ميان تعارض و تزاحم
• 4 . تعادل و تراجيح متزاحمان
• 5 . حكومت و ورود
• الف . حكومت
• ب . ورود
• 6 . قاعده در باب تعارض : تساقط يا تخيير
• 7 . جمع ميان متعارضان بهتر از طرح آنهاست
• پرسش
• امر اول : جمع عرفى
• امر دوم : قاعدهء ثانوى در باب تعارض
• اقوال گوناگون
• بررسى روايات
• رأى صحيح
• دو نكته
• امر سوم : مرجحات
• مقام نخست : مرجحات پنجگانه
• 1 . جديدتر بودن :
• 2 . صفات :
• 3 . شهرت :
• 4 . موافقت كتاب :
• 5 . مخالفت عامه :
• مقام دوم : ترتيب ميان مرجحات
• مقام سوم : تعدى از مرجحات منصوص
• پرسش
• بخش چهارم مباحث اصول عملى
• درآمد
• نمودار مجراى اصول عملى
• چند نكته
• 1 اصالت برائت « * »
• قاعدهء اولى در حالت شك در تكليف
• قاعدهء ثانوى
• ادلهء برائت شرعى
• 1 . آيهء « لا يُكَلِّفُ اللَّهُ نَفْساً إِلَّا ما آتاها ،
• 2 . آيهء « وَ ما كُنَّا مُعَذِّبِينَ حَتَّى نَبْعَثَ رَسُولًا ؛
• 3 . حديث رفع :
• پرسش
• 2 اصالت احتياط
• 1 . احتياط شرعى
• ادلهء قائلين به احتياط شرعى
• 1 . آيهء « وَ لا تَقْفُ ما لَيْسَ لَكَ بِهِ عِلْمٌ ؛
• 2 . آيهء « اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقاتِهِ ؛
• 3 . آيهء « وَ لا تُلْقُوا بِأَيْدِيكُمْ إِلَى التَّهْلُكَةِ ؛
• 4 . رواياتى كه در آن لفظ « شبهه و وقوف در برابر شبهه » آمده است ،
• 5 . روايات امركننده به احتياط ،
• 2 . احتياط عقلى
• موارد احتياط
• شبههء بدوى پيش از فحص
• خروج از عهدهء تكليفى كه معلوم است
• علم اجمالى
• انحلال علم اجمالى
• 1 . خروج برخى از اطراف از محل ابتلا .
• 2 . اضطرار به ارتكاب برخى از اطراف شبهه يا اكراه برآن
• 3 اصالت تخيير
• پرسش
• 4 استصحاب
• تعريف استصحاب
• مقوّمات استصحاب
• معناى حجيّت استصحاب
• استصحاب ، اماره يا اصل
• آراى گوناگون در استصحاب
• پرسش
• ادلهء استصحاب
• يكم . بناى عقلا
• دوم . حكم عقل
• سوم . اجماع
• چهارم . اخبار
• 1 . صحيحهء اول زرارة
• 2 . صحيحهء دوم زراره
• 3 . صحيحهء سوم زراره
• 4 . روايت محمد بن مسلم
• 5 . مكاتبهء على بن محمد قاسانى
• پرسش