أصول الفقه ( تحرير اصول فقه ) ( فارسى ) — الصفحة ٧٨

معناى واژهء مفهوم

5 مفاهيم

5 مفاهيم

معناى واژهء مفهوم

معناى واژهء مفهوم

واژهء مفهوم در سه معنا به كار مىرود :

يكم . مدلول ، يعنى معنايى كه لفظ برآن دلالت كرده از آن فهميده مىشود .

دوم . معنايى كه فهميده مىشود هرچند مدلول لفظ نباشد ، در برابر مصداق .

سوم . معنايى كه لفظ از آن رو كه آن معنا لازمهء مفاد جمله است - به نحو لزوم بيّن به معناى اخص - برآن دلالت مىكند ، در برابر منطوق ، يعنى معنايى كه لفظ با دلالت مطابقى برآن دلالت مىكند .

مىتوان گفت : منطوق حكمى است كه لفظ در محلّ نطق برآن دلالت مىكند و مفهوم حكمى است كه لفظ برآن دلالت مىكند اما نه در محلّ نطق .

المنطوق هو حكم دل عليه اللفظ فى محل النطق . و المفهوم هو حكم دل عليه اللفظ لا فى محل النطق .

مثلا در جملهء « اذا بلغ الماء كرّا لا ينجّسه شىء ؛ هرگاه آب به حدّ كرّ رسد چيزى آن را نجس نمىكند . » منطوق همين مضمون جمله است و مفهوم عبارت است از