أصول الفقه ( تحرير اصول فقه ) ( فارسى ) — الصفحة ٢٨
8 . تبعيت دلالت از اراده
7 . استعمال حقيقى و مجازى
7 . استعمال حقيقى و مجازى
كاربرد لفظ در معناى موضوع له حقيقت است ، و كاربردش در معناى غير آن ، در صورتى كه مناسب با معناى موضوع له باشد ، مجاز ، و در صورتى كه مناسب با آن نباشد ، غلط خواهد بود .
استعمال اللفظ فى معناه الموضوع له حقيقة ، و استعماله فى غيره المناسب له مجاز ، و فى غير المناسب غلط .
درستى استعمال مجازى ، طبعى و پيرو استحسان ذوق سليم است ، نه آنكه بر اذن واضع و رعايت علاقههايى كه در علم بيان ذكر شده ، متوقف باشد ، چون گاهى با آنكه آن علاقهها وجود دارد ، استعمال را درست نمىيابيم ، و به عكس .
8 . تبعيت دلالت از اراده
8 . تبعيت دلالت از اراده
دلالت را بر دو قسم دانستهاند :
يكم . دلالت تصورى ؛ كه عبارت است از آنكه ذهن انسان به مجرد شنيدن كلمهاى به معناى آن منتقل شود ، هرچند بداند كه گوينده ، آن معنا را قصد نكرده است ، مانند آنكه هنگام استعمال لفظ در معناى مجازى ، معناى حقيقى نيز در ذهن شنونده مىآيد ، با آنكه مقصود گوينده نيست .
التصورية هى ان ينتقل ذهن الانسان إلى معنى اللفظ به مجرد صدوره من لافظ ، و لو علم ان اللافظ لم يقصده .
دوم . دلالت تصديقى ؛ كه عبارت است از دلالت لفظ بر اينكه معناى حقيقى مقصود گوينده بوده قصد استعمال لفظ را در آن معنا داشته است .