أصول الفقه ( تحرير اصول فقه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩٣

10 . مقدمات دليل انسداد

ظنّ خاص هر ظنّى است كه دليل قطعى بر حجيت خصوص آن قائم شده باشد .

ظنّ مطلق هر ظنّى است كه دليل انسداد كبير حجيت آن را ثابت كرده باشد .

بنابراين ظنّ مطلق در صورت انفتاح باب علم حجت نخواهد بود ، بر خلاف ظنّ خاص .

دليل انسداد چهار مقدمه دارد :

يكم . باب علم و علمى پس از عصر امامان معصوم ( ع ) ، در معظم ابواب فقه بسته است .

دوم . مهمل نهادن امتثال احكام واقعى ، كه علم اجمالى به ثبوت آنها داريم ، جايز نيست . اين اهمال دو گونه فرض مىشود :

1 ) اينكه خود را مانند حيوانات بدون تكليف فرض كنيم ؛

2 ) اينكه در هر مورد مشكوك الحرمة يا مشكوك الوجوب به اصالت برائت تمسك كنيم .

سوم . براى مهمل نگذاردن امتثال احكام واقعى ، مكلف چاره‌اى ندارد جز آنكه يكى از اين راهها را طى كند :

1 ) تقليد كسى كه معتقد به انفتاح باب علم است ؛

2 ) در هر مسأله‌اى احتياط كند ؛

3 ) در هر مسئله به اصل عملى مناسب با آن رجوع كند ؛

4 ) در هر مسأله‌اى كه ظن به حكم دارد برطبق ظنّ عمل كند ، و در ساير مسائل به اصل عملى مراجعه نمايد .

اما سه راه نخست نادرست است ، زيرا فرض آن است كه به اعتقاد شخص ، باب