أصول الفقه ( تحرير اصول فقه ) ( فارسى ) — الصفحة ١٢٨

2 . علت نامگذارى اين مباحث به ملازمات عقلى

1 . عدالت عقلا نيكو است .

2 . هرچه عقلا نيكو باشد ، شرعا نيز نيكو است .

پس عدالت شرعا نيكو است .

ب - غير مستقلات عقلى : غير مستقلات عقلى آن دسته از احكام عقلى است كه دليل آن از يك مقدمهء عقلى ( كبرا ) و يك مقدمهء شرعى ( صغرا ) تشكيل مىشود ، مانند :

1 . نماز واجب است . ( حكم شرع )

2 . وجوب فعل ، عقلا مستلزم وجوب مقدمهء آن در شرع است . ( حكم عقل ) پس مقدمهء نماز در شرع واجب است .

2 . علت نامگذارى اين مباحث به ملازمات عقلى

براى روشن شدن اينكه چرا اين مباحث را مستقلات عقلى ناميده‌اند ، مستقلات عقلى و غير مستقلات عقلى را جداگانه بررسى مىكنيم .

يكم . مستقلات عقلى چنان‌كه گذشت از دو مقدمه تشكيل مىشود . اين دو مقدمه هر دو حكم عقل است ، اما مقدمهء نخست ( عدالت عقلا نيكو است . ) معمولا در علم كلام بررسى مىشود و اگر هم در علم اصول مطرح شود ، از باب مقدمه براى بحث اصلى است .

اما مقدمهء دوم ( هرچه عقلا نيكو باشد شرعا نيز نيكو است . ) مستقيما در علم اصول مطرح مىشود و مضمون آن در واقع ملازمهء عقلى ميان حكم عقل و شرع است .

دوم . در غير مستقلات عقلى ، مقدمهء عقلى همان كبراى استدلال است كه از آن در علم اصول بحث مىشود . و مضمون آن مقدمه ملازمهء عقلى ميان دو حكم شرعى است ، مانند ملازمهء عقلى ميان وجوب ذى المقدمه و وجوب مقدمه .