آشنايى با تاريخ تفسير و مفسران ( فارسى ) — الصفحة ٩٠

ويژگيهاى تفسيرى مجاهد

2 . بيان مصداق آيات : در تفسير فَصَلِّ لِرَبِّكَ وَ انْحَرْ « 1 » از ايشان نقل شده است :

نماز واجب صبح را به جماعت براى پروردگار به جا آور و در منا شتر قربانى كن ؛ « 2 »

3 . بيان شأن نزول آيات : از سعيد بن جبير نقل شده است كه آيه إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا يُنْفِقُونَ أَمْوالَهُمْ لِيَصُدُّوا عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ . . . « 3 » دربارهء ابو سفيان بن حرب در روز احد نازل شده است كه دو هزار حبشى را عليه پيامبر صلّى اللّه عليه و آله براى قتال با اسلام اجير كرد . « 4 »

همچنين از ايشان تفسير قرآن به قرآن ، اسباب نزول و . . . نقل شده است .

2 مجاهد بن جبر ( متوفاى 104 ق )

نامش ابو الحجاج مخزومى ، اهل مكه ، قارى و مفسر است . وى در سال 21 ق متولد و در سال 104 ق در حال سجده در مكه وفات يافت . او از موثق‌ترين شاگردان ابن عباس بوده و بزرگان و ارباب حديث و تفسير بر او اعتماد كرده‌اند . « 5 » روايات تفسيرى فراوانى از ايشان نقل شده و روايات او به نقل از امير المؤمنين ، على عليه السلام و ابن عباس مىباشد .

ذهبى مىنويسد : همهء امت بر پيشوايى مجاهد در تفسير و استناد به سخنان او اتفاق نظر دارند . او انسانى موثق و امين ، فقيهى پرهيزكار ، دانشورى صاحب احاديث فراوان ، خوش حافظه و با دقت بود . « 6 »

ويژگيهاى تفسيرى مجاهد

تفسير وى داراى ويژگيهاى ذيل است :

1 ) حرّيت در ارائه آرا و ديدگاههاى عقلى ؛ « 7 » 2 ) توجه به تشبيه و تمثيل ؛ « 8 »

( 1 ) . كوثر ، 2 . ( 2 ) . طبرسى ، مجمع البيان ، ج 10 ، ص 549 . ( 3 ) . انفال ، 36 . ( 4 ) . جلال الدين سيوطى ، درّ المنثور ، ج 3 ، ص 334 . ( 5 ) . محمد هادى معرفت ، التفسير و المفسرون في ثوبه القشيب ، ج 1 ، ص 335 . ( 6 ) . التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 116 . ( 7 ) . محمد هادى معرفت ، التفسير و المفسرون ، ج 1 ، ص 337 ؛ سه مقاله در تاريخ تفسير ، ص 48 . ( 8 ) . همان .