آشنايى با تاريخ تفسير و مفسران ( فارسى )

• المؤلف: حسين علوى مهر
• الوفاة: معاصر
• القسم: مصادر التفسير عند الشيعة
• الناشر: مركزجهانى علوم اسلامى - قم

ابدأ القراءة

فهرس الكتاب

• سخن ناشر
• فهرست
• پيش گفتار
• معيارهاى بررسى تفاسير
• ويژگيهاى كتاب حاضر
• سخنى با استادان گرامى
• 1 كليات
• مفهوم شناسى
• تعريف تاريخ تفسير
• اهمّيت و جايگاه تاريخ تفسير
• پيشينه
• نخستين مدون تفسير
• 1 . ابن عباس ( متوفاى 68 ق ) « 2 »
• 2 . سعيد بن جبير ( شهادت 94 يا 95 ق )
• 3 . مجاهد بن جبر ( متوفاى 104 ق )
• 4 . فرّاء نحوى « 2 » ( متوفاى 207 ق ) .
• 5 . عكرمه ( متوفاى 105 ق )
• 6 . ابن جريح ( متوفاى 105 ق )
• چكيده
• پرسش و پژوهش
• 2 تفسير در عهد رسالت
• درآمد
• مدرسهء تفسيرى پيامبر اسلام صلّى اللّه عليه و آله
• 1 . شيوهء عمومى
• 2 . شيوهء خصوصى و تربيت كردن مفسّر
• حجم روايات تفسيرى پيامبر صلّى اللّه عليه و آله
• ديدگاه اوّل : تفسير همه معانى و الفاظ قرآن
• ديدگاه دوم : تفسير اندكى از آيات
• ديدگاه سوم : تفسير بيشتر آيات
• نتيجه
• انواع تفسير پيامبر صلّى اللّه عليه و آله
• 1 . شرح اصطلاحات قرآنى
• 2 . شرح واژگان
• 3 . تقييد مطلق
• 4 . تخصيص عام
• 5 . تفسير قرآن به قرآن
• 6 . نكات اخلاقى
• 7 . امامت و ولايت
• 8 . ويژگيهاى جهنم
• چيكده
• پرسش و پژوهش
• 3 تفسير در دوران صحابه
• درآمد
• امام على بن ابى طالب عليه السلام
• سخنان رسول خدا صلّى اللّه عليه و آله دربارهء دانش على عليه السلام
• دانش على عليه السلام از زبان خود
• ديدگاه صحابه دربارهء دانش على عليه السلام
• عبد اللّه بن عباس
• ابن عباس و ولايت على عليه السلام
• تفسيرهاى منسوب به ابن عباس
• روش تفسيرى ابن عباس
• عبد اللّه بن مسعود
• مصحف ابن مسعود
• ابى بن كعب
• روايات تفسيرى ابى بن كعب
• مصحف ابى بن كعب
• روايات فضايل سور
• ويژگيهاى تفسيرى صحابه
• پرسش و پژوهش
• 4 تفسير در دوران تابعان
• درآمد
• مفسران معروف مكه
• 1 . سعيد بن جبير ( متوفاى 950 ق )
• گونه‌هاى تفسيرى
• 2 مجاهد بن جبر ( متوفاى 104 ق )
• ويژگيهاى تفسيرى مجاهد
• گونه‌هاى تفسيرى
• كتاب تفسير مجاهد
• 3 . طاووس بن كيسان ( متوفاى 106 ق )
• دو نمونهء تفسيرى
• 4 . عطاء بن ابى رباح ( متوفاى 114 ق )
• 5 . عكرمه ( متوفاى 105 ق )
• عكرمه و آيه تطهير
• گونه‌هاى تفسيرى
• مدرسه مدينه
• 1 . سعيد بن مسيب ( متوفاى 94 ق )
• 2 . ابو العاليه رفيع بن مهران رياحى ( متوفاى 90 ق )
• 3 . محمد بن كعب قرظى
• گونه‌هاى تفسيرى
• 4 . زيد بن اسلم عدوى ( متوفاى 136 ق )
• نمونه‌هاى تفسيرى
• مدرسه تفسيرى عراق
• 1 . قتادة بن دعامهء سدوسى ( متوفاى 117 ق )
• نمونه‌هاى تفسيرى
• 2 . جابر بن يزيد جعفى ( متوفاى 128 ق )
• آراى تفسيرى جابر
• 3 . سدّى كبير ( متوفاى 127 ق )
• 4 . مسروق بن اجدع كوفى ( متوفاى 63 ق )
• 5 . علقمة بن قيس ( متوفاى 61 ق )
• 6 . مرّه همدانى كوفى ( متوفاى 76 ق )
• 7 . عامر شعبى ( متوفاى 109 ق )
• 8 . حسن بصرى ( متوفاى 110 ق )
• 9 . ابو صالح باذان ( متوفاى 120 ق )
• مفسران ديگر در دوران تابعان
• ويژگيهاى تفسيرى تابعان
• پرسش و پژوهش
• 5 نقش اهل بيت عليهم السلام در تفسير قرآن
• مفهوم شناسى اهل بيت عليهم السلام
• قلمرو دانش اهل بيت عليهم السلام به كتاب آسمانى
• 1 . اطلاعات غيبى « 5 »
• 2 . شرح و تفصيل احكام
• 3 . علم به ظاهر و باطن قرآن
• حجّيت قول اهل بيت عليهم السلام در تفسير
• نقش اهل بيت عليهم السلام در تفسير قرآن
• 1 . نقش هدايتى و تربيتى در تفسير
• 2 . تربيت مفسر
• 3 . تبيين مبانى و اصول راهبردى
• 3 - 1 . تفسير با امور علمى و قطعى
• 3 - 2 . توجه به مسائل اعتقادى ( بعد توحيدى ) آيات
• 3 - 3 . توجه به بعد ولايى آيات
• 3 - 4 . جاودانه بودن قرآن
• 3 - 5 . ارجاع متشابهات به محكمات
• 3 - 6 . قرآن معيار فهم حقيقى دين
• 4 . برخورد با آراى انحرافى
• 4 - 1 . برخورد با پديده جعل
• 4 - 2 . پيشگيرى از ورود اسرائيليات
• 4 - 3 . برخورد با قياس و استحسانات
• 4 - 4 . ممنوعيت تفسير به رأى
• مفهوم تفسير به رأى
• چكيده
• پرسش و پژوهش
• 6 تفسير در قرن سوم
• دوره شكوفايى علوم و تدوين تفسير
• ويژگيهاى تفسيرى قرن سوم
• تفاسير و مفسران قرن سوم
• 1 . تفسير المصابيح اسفراينى ( متوفاى 201 ق )
• 2 . هشام بن محمّد سائب كلبى ( متوفاى 204 ق )
• 3 . تفسير يونس بن عبد الرحمن ( متوفاى 208 ق )
• 4 . تفسير ابن فضّال ( متوفاى 224 ق )
• 5 . تفسير بطائنى ( متوفاى 224 ق )
• رويكردهاى تفسيرى در قرن سوم
• 1 . روايى
• 2 . فقهى
• 3 . ادبى
• 3 - 1 . مجاز القرآن
• 3 - 2 . تفسير فرّاء
• 3 - 3 . تفسير جاحظ
• 3 - 4 . تفسير ابن قتيبه
• 4 . عرفانى و رمزى
• چكيده
• منابع براى مطالعه بيشتر
• پرسش و پژوهش
• 7 تفسير در قرن چهارم 1
• اوضاع فرهنگى و سياسى قرن چهارم
• تفسير در قرن چهارم
• تفاسير روايى شيعه
• تفسير قمى
• امتيازات و اشكالات
• اقسام روايات تفسير قمى
• اعتبار تفسير قمى
• تفسير فرات كوفى
• اقسام روايات فرات بن ابراهيم
• اعتبار تفسير فرات
• تفسير عياشى
• تفسير نعمانى
• چكيده
• پرسش و پژوهش
• 8 تفسير در قرن چهارم 2
• تفاسير شيعه
• تفسير منسوب به امام حسن عسكرى عليه السلام
• اعتبار اين تفسير
• تفاسير اهل سنّت
• 1 . جامع البيان في تأويل آى القرآن
• روش و منابع تفسير طبرى
• موضع طبرى در برابر اهل بيت عليهم السلام
• اسرائيليات در تفسير طبرى
• چند نكته
• 2 . تفسير المسند
• 3 . تفسير بحر العلوم ( سمرقندى )
• ساير تفاسير با رويكردهاى مختلف در قرن چهارم
• چكيده
• پرسش و پژوهش
• 9 تفسير در قرن پنجم
• درخشش دانش در قرن پنجم
• ويژگيهاى سياسى و فرهنگى
• مذاهب كلامى در قرن پنجم
• تفاسير شيعه
• 1 . حقايق التأويل في متشابه التنزيل
• ويژگيهاى اين تفسير
• 2 . تفسير شيخ مفيد
• 3 . امالى سيد مرتضى
• 4 . تفسير تبيان
• مقدمهء اين تفسير
• شيوه عملى
• رويكرد كلامى
• 5 . حقايق التفسير
• تفاسير ديگر
• تفاسير اهل سنت
• 1 . الكشف و البيان
• اشكالات تفسير ثعلبى
• ديدگاههاى ذهبى دربارهء تفسير ثعلبى
• ارزيابى
• 2 . الوسيط في تفسير القرآن المجيد
• 3 . النكت و العيون
• 4 . المحرر الوجيز
• 5 . تفسير القرآن
• 6 . لطائف الاشارات
• 7 . تفسير بو على سينا
• تفاسير ديگر
• چكيده
• پرسش و پژوهش
• 10 تفسير در قرن ششم
• تنوع تفسير در قرن ششم
• تفاسير شيعه
• 1 . مجمع البيان
• مقايسهء مجمع البيان و تبيان
• مقدمه مجمع البيان
• 2 . روض الجنان و روح الجنان
• 3 . فقه القرآن
• 4 . متشابه القرآن
• تفاسير اهل سنّت
• 1 . الكشّاف
• امتيازات
• منابع كشاف
• زمخشرى و اهل بيت عليهم السلام
• 2 . معالم التنزيل
• بغوى و اهل بيت عليهم السلام
• 3 . زاد المسير في علم التفسير
• 4 . كشف الاسرار و عدّة الابرار
• روش عملى مفسر
• تفاسير ديگر
• چكيده
• پرسش و پژوهش
• 11 تفاسير قرن هفتم ، هشتم و نهم
• ويژگيهاى تفسيرى و فرهنگى
• تفاسير شيعه
• 1 . نهج البيان عن كشف معانى القرآن
• 2 . البلابل القلاقل
• 3 . المحيط الاعظم
• 4 . تفسير گازر ( جلاء الاذهان و جلاء الاحزان )
• 5 . سعد السعود
• گزارشى از تفاسير قرن نهم از شيعه
• تفاسير اهل سنّت
• 1 . تفسير كبير ( مفاتيح الغيب )
• فخر رازى و تمام تفسير
• مصادر تفسير كبير
• ويژگيهاى تفسير كبير
• فخر رازى و اهل بيت عليهم السلام
• 2 . الجامع لاحكام القرآن
• قرطبى و اهل بيت عليهم السلام
• 3 . انوار التنزيل و اسرار التأويل
• مهم‌ترين منابع تفسير بيضاوى
• امتيازات بر جسته تفسير بيضاوى
• 4 . مدارك التنزيل و حقايق التأويل
• 5 . لباب التأويل في معانى التنزيل
• 6 . تفسير غرائب القرآن و رغائب الفرقان
• منابع تفسير
• 7 . البحر المحيط في التفسير
• 8 . تفسير القرآن العظيم
• 9 . الجواهر الحسان في تفسير القرآن
• 10 . نظم الدرر في تناسب الآيات و السور
• ساير مفسّران و تفاسير سه قرن
• چكيده
• پرسش و پژوهش
• 12 تفاسير قرن دهم ، يازدهم و دوازدهم
• نكات مشترك اين سه قرن
• تفاسير معروف شيعه
• 1 . منهج الصادقين في الزام الخالفين
• 2 . تفسير صافى
• منابع تفسير صافى
• 3 . البرهان في التفسير القرآن
• 4 . نور الثقلين
• 5 . تفسير كنز الدقائق
• 6 . زبدة البيان في احكام القرآن
• 7 . تفسير القرآن الكريم
• تفاسير اهل سنّت
• 1 . در المنثور في التفسير بالمأثور
• 2 . روح البيان
• گفتار آخر
• چكيده
• پرسش و پژوهش
• 13 تفاسير قرن سيزدهم و چهاردهم
• علّت ركود تفاسير در قرن سيزدهم
• گزارشى از تفاسير قرن سيزدهم
• الوجيز ( تفسير القرآن الكريم ) معروف به تفسير شبّر
• فتح القدير ( شوكانى )
• روح المعانى
• تفسير در قرن چهاردهم
• آغاز تفسير در قرن حاضر
• ويژگيهاى تفسيرى عصر حاضر
• عناصر مشترك در تفاسير عصر حاضر
• شيوه‌هاى مختلف تفسير در عصر حاضر
• نهضت اصلاحى و بيدارى فكرى
• سنّت و نو گرايى در تفاسير معاصر
• تفسير بيانى در عصر جديد
• مراحل تفسير بيانى به شكل جديد
• مفسّران شيوهء بيانى در عصر جديد
• تفسير ترتيبى مطابق با ترتيب نزول
• تفاسير علمى
• الجواهر في تفسير القرآن الكريم
• ساير تفاسير علمى قرآن كريم
• تفاسير فقهى قرن چهاردهم
• معروف‌ترين تفاسير شيعه در قرن چهاردهم
• 1 . پرتويى از قرآن
• 2 . القرآن و العقل
• 3 . بيان السعادة في مقامات العبادة
• 4 . آلاء الرحمن في تفسير القرآن
• ساير تفاسير شيعه در قرن چهاردهم
• مهم‌ترين تفاسير اهل سنت در قرن چهاردهم
• 1 . فى ظلال القرآن
• 2 . المنار ( تفسير القرآن الكريم )
• 3 . محاسن التأويل
• 4 . تفسير المراغى
• منابع تفسير المراغى
• 5 . اضواء البيان في ايضاح القرآن بالقرآن
• 6 . تفسير القرآنى للقرآن الكريم
• 7 . التحرير و التنوير
• 8 . زهرة التفاسير
• ساير تفاسير اهل سنت در قرن چهاردهم
• 14 تفسير عصرى ( قرن پانزدهم )
• مفهوم تفسير عصرى
• ويژگيهاى تفسير عصرى
• 1 . پاسخگويى به شبهات عصرى
• 2 . عقل گرايى در تفسير
• 3 . توجّه به بعد هدايتى و تربيتى
• 4 . توجّه به بعد اجتماعى
• 5 . حركت جهادى
• 6 . وحدت موضوعى قرآن كريم
• 7 . وحدت موضوعى سوره‌هاى قرآن كريم
• 8 . آفات تفاسير عصرى
• 9 . تفسير موضوعى
• اقسام تفسير موضوعى
• 10 . تفسير ساختارى قرآن كريم
• معروف‌ترين تفاسير شيعه در قرن پانزدهم
• 1 . تفسير الميزان
• ترجمه الميزان
• فهرستهاى الميزان
• منابع الميزان « 1 »
• روشها و گرايشهاى تفسيرى در الميزان
• تفسير موضوعى در الميزان
• روايات در الميزان
• سياق در الميزان
• فضايل سور
• اسرائيليات
• 2 . تفسير نمونه
• 3 . من وحى القرآن
• 4 . الكاشف
• 5 . الفرقان في تفسير القرآن بالقرآن و السنه
• 6 . التفسير الاثرى الجامع
• ساير تفاسير شيعه در قرن پانزدهم
• معروف‌ترين تفاسير اهل سنت در قرن پانزدهم
• 1 . تفسير المنير
• 2 . الاساس في التفسير
• 3 . تفسير الشعراوى
• ساير تفاسير اهل سنت در قرن پانزدهم
• چكيده
• پرسش و پژوهش
• كتابنامه « 1 »