آشنايى با تاريخ تفسير و مفسران ( فارسى ) — الصفحة ٣١٥
2 . روح البيان
2 . ترجمان القرآن ؛
3 . اسرار التأويل ؛
4 . الاكليل في استنباط التنزيل ؛
5 . تناسق الدرر في تناسب الآيات و السور .
ايشان مىگويد : تفسير جامعى را شروع كردهام كه انسان را از مراجعه به ساير تفاسير بىنياز مىكند و نقل اقوال ، استنباطات ، اشارات و نكات ادبى و بلاغى و . . . را در بر دارد و آن را مجمع البحرين و مطلع البدرين ناميدهام و الاتقان مقدمه آن كتاب است . « 1 »
2 . روح البيان
2 . روح البيان
مؤلف اهل تركيه بوده و در فقه پيرو مذهب حنفى و در عقايد اشعرى است . اين تفسير داراى نكات لطيف عرفانى و اشارات دقيقى براى كسانى است كه به مباحث عرفانى علاقهمندند . مؤلف مىكوشد مباحث عرفانى را مطابق با ظواهر الفاظ ارائه دهد .
گرايش ايشان عرفانى و ادبى است ؛ اما روش عملى مفسر رعايت شيوه سلف است ؛ به همين دليل اسباب نزول ، قرائات ، لغت و روايات را در تفسير خود مورد توجه قرارداده و در روايات اقوال صحابه و تابعان را نقل مىكند .
تفسير به زبان عربى است ؛ اما استشهاد به اشعار فارسى و تركى در آن فراوان يافت مىشود . در اشعار فارسى بيشتر از اشعار حافظ و مولوى بهره جسته است .
در مباحث عرفانى از تفاسير لطائف الاشارات قشيرى ، تفسير سهل بن عبد اللّه
( 1 ) . همان