آشنايى با تاريخ تفسير و مفسران ( فارسى ) — الصفحة ١٤٥
3 - 5 . ارجاع متشابهات به محكمات
كند . لازمهء اين مبنا بر خوردار بودن قرآن كريم از احكام جاودانه و انطباق با زمانهاى حال و آينده و نيز برخوردارى از باطنى عميق است ؛ بدين روى ، امام باقر عليه السلام در روايتى مىفرمايد : « اگر اين طور باشد كه وقتى آيهاى دربارهء قومى نازل شد ، پس از آنكه آن قوم مردند ، آيه نيز بميرد ، چيزى از قرآن باقى نمىماند ؛ ولى قرآن كريم تا آسمان و زمين هست ، جارى است » . « 1 »
همچنين امام صادق عليه السلام فرموده است : « قرآن تأويلى دارد كه بسان روز و شب و مه و مهر در جريان است » . « 2 »
3 - 5 . ارجاع متشابهات به محكمات
3 - 5 . ارجاع متشابهات به محكمات
يكى از راههاى صحيح تفسير قرآن كريم ، استفاده از آيات محكم براى فهم متشابهات آن است ؛ چنان كه خود قرآن آياتش را بر دو قسم كرده : يكى محكمات كه آنها اصل و مادر هستند ، و ديگرى متشابهات : . . . مِنْهُ آياتٌ مُحْكَماتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتابِ وَ أُخَرُ مُتَشابِهاتٌ . . . « 3 » مفهوم و اصل بودن ( هنّام الكتاب ) مرجعيت محكمات براى متشابهات را روشن مىسازد .
اين اصل از يك طرف به ما مىفهماند كه اولا قرآن قابل تفسير است ؛ ثانيا به نوعى استقلال فهم قرآن را براى ما بيان مىكند كه اگر جايى از قرآن ( مانند متشابهات ) براى انسان قابل فهم نبود ، در جاى ديگر بايد به سراغ آن رفت .
امام رضا عليه السلام مىفرمايد :
من ردّ متشابه القرآن الى محكمه هدى الى صراط مستقيم ؛ « 4 » كسى كه متشابهات قرآن را به محكمات آن بر گرداند ، به راه راست هدايت شده است .
علامه طباطبايى رحمه اللّه پس از بيان رواياتى دربارهء تفسير متشابهات مىنويسد : از روايات
( 1 ) . همان ، ص 11 ( 2 ) . محمد باقر مجلسى ، بحار الانوار ، ج 23 ، ص 79 ( 3 ) . آل عمران ، 7 ( 4 ) . بحار الانوار ، ج 92 ، ص 377