مبانى علمى غذا درمانى و رژيم هاى غذايى و كاربرد گياهان شفابخش در پيش گيرى و درمان بيماريها ( فارسى ) — الصفحة ٤٠٥
3 - 5 موادى كه به مقدار خيلى جزئى در بدن وجود دارد ( Trace elements )
برخى از عناصر شيميايى كم‌مصرف نقش خود را به عنوان جزئى از ساختمان مولكولى پروتئين ظاهر مىسازند . مثلا حمل اكسيژن توسط جريان خون به عهدهء گروهى از پروتئين‌هاى فلزدار محول است .
پروتئين آهن‌دار يا هموگلوبين ، پروتئين عمدهء تنفسى در حيوانات ، بخصوص پستانداران است .
پروتئين‌هاى آهن‌دار مختلفى نظير اريتروكروئورين‌ها « 1 » همين وظيفه را در مورد جانوران بىمهره انجام مىدهند . حمل اكسيژن در خون در خرچنگ‌ها و صدف‌ها و حلزون‌ها توسط پروتئين‌هاى مس‌دار يا هموسيانين‌ها « 2 » انجام مىشود . در هموگلوبين ، آهن در درجه اول به مولكول پورفيرين « 3 » متصل است كه آن هم به نوبهء خود به پروتئين اتصال دارد . پروتئين آهن‌دار يا به اصطلاح مواد رنگى آهن‌دار معمولا قرمز يا قهوه‌اى هستند و پروتئين‌هاى مس‌دار يا مواد رنگى مس‌دار به رنگ آبى مىباشند .
مايوگلوبين « 4 » كه يك پروتئين آهن‌دار و از اكثر جهات شبيه هموگلوبين است به عنوان مخزنى براى ذخيره اكسيژن در نسوج عضله به كار مىرود . بطور كلى اكسيژن در تركيب با فلز در تمام پروتئين‌هاى تنفسى وجود دارد . انزيم‌ها كه گروهى از پروتئين‌ها بوده و وظيفه هدايت و تسريع و كمك به انجام عكس‌العمل‌هاى شيميايى را در بدن موجودات زنده به عهده دارند در برخى موارد در ساختمان آنها از اين عناصر شيميايى كم‌مصرف وجود دارد . مثلا آهن در اغلب اين قبيل پروتئين‌هاى انزيم‌ها وجود دارد و موجب انجام اعمال اكسيداسيون مىشود . نظير هموگلوبين ، در پروتئين نيز آهن از طريق يك مولكول پورفيرين به پروتئين اتصال دارد .
انزيم‌هاى آهن‌دار بطور عمده عبارتند از كاتالاز « 5 » كه عمل تجزيه هايدروجن
( 1 ) . Erythrocruorins . ( 2 ) . Hemocyanins . ( 3 ) . Porphyrin . ( 4 ) . Myoglobin . ( 5 ) . Catalase .