شرح و نگارش نو و روان از تسهيل العلاج و رساله حافظ الصحة ( فارسى ) — الصفحة ٣٤
فهرست تفصيلى
گزيدگى زنبورها .
علاج : هر صنف آن ، علاجى ويژه دارد ؛ از تيغ زدن ، ضمادات و ادويهء نوشيدنى لازمه .
گزيدگى سوسمار .
علاج : دندان او در محل جا مىماند ؛ لذا اول بايد آن را درآورده و به كمك نطولات لازمه ، محل را بادكش كنند .
گزيدگى سام ابرص : نوعى وزغهء كوچك است كه دندان خود را در محل جا مىنهد و تب مطبقه ايجاد مىكند .
علاج : دندان او را برآورند . و بعد هم او را به علاج مار گزيده درمان كنند .
گزيدگى سگ ديوانه : ديوانگى سگى كه بگزد ، عوارضى شديد و بلكه مرگ‌آور ايجاد مىكند [ كه امروزه بيمارى « هارى » نام دارد ] . جهت پى بردن به ديوانگى سگ ، اين امر را با برخى آزمايشات به‌خصوص مىتوان تشخيص داد .
علاج : بايد محل را شكافته و بادكش كنند و ضمادات لازمه را به كار برده و مشغول تنقيهء سوداى محترقه شوند و « دواء الذراريح » و « دواء السرطان » كه پادزهر ويژهء اين گزيدگى هستند را به كار برده و ساير تدابير را إعمال دارند .
فايده : زيارتگاهى در فارس وجود دارد كه عبور به نحوى ويژه از كنار آن ، اين گزيدگى را شفا مىدهد .
گزيدگى قلمة النسر : نوعى حشرهء بسيار كوچك است كه مىگويند از بدن كركس مىافتد .
علاج : برخى گفته‌اند كه بايد به مثل گزيدگى عقرب جرّاره درمان شود و برخى گفته‌اند نياز به جرّاحى دارد .
گزيدگى وزعهء بحريّه : عوارضى هولناك و حتى مرگ‌آور ايجاد مىكند .
علاج : همان تدابير سموم بارده است .
گزيدگى سالامندرا : جنبده‌اى سمى است كه مثل سوسمار مىباشد و گزيدن او درد شديد و عوارض وخيم مىآورد .
علاج : مثل علاج خورندهء ذراريح دانسته‌اند .
گزيدگى هزارپا : اين حشره را « الاربعة و الاربعين » و « دخّال الاذن » هم مىنامند و گزش او درد شديد و احوال ماليخوليائى و تنگى نفس ايجاد مىكند .
علاج : ضمادات لازمه و پادزهر ويژه آن را به كار برند .