طب و فلسفه ، علوم طبيعى ( فارسى ) — الصفحة ١٧٨

كلّ هيولى هى ألطف وجودا فهى أسرع قبولا للصّورة

13 . سهروردى ، حكمة الاشراق ، چاپ سنگى ، ص 314 .

14 . مجموعه رسائل فارسى سهروردى ، رسالهء الواح عمادى ، چاپ تهران ، ص 147 .

15 . خواجه نصير الدين طوسى ، مقدمهء رسالهء سه گفتار ، ص 3 .

16 . ملا صدرا ، اسفار اربعه ، 9 ج ، ج 7 ، ص 209 .

17 . همو ، همان ، ج 2 ، ص 205 .

18 . منتخباتى از آثار حكماى الهى ايران ، رسالهء الأصل الأصيل ، ص 244 .

19 . ايضاح المقاصد من حكمة عين القواعد ، ص 114 .

20 . ايجى ، المواقف ، چاپ تركيه ، ج 1 ، ص 558 .

21 . بهمنيار ، التحصيل ، چاپ جديد ، ص 650 - 531 .

22 . چهارده رسالهء شيخ اشراق ، رسالهء پرتونامه ، ص 246 .

23 . رسائل فارابى ، رسالهء زنون ، چاپ هند ، ص 7 .

24 . حاج ملّا هادى سبزوارى ، اسرار الحكم ، ص 160 - 151 .

25 . رسائل فارابى ، رساله الدعاوى القلبية ، چاپ هند ، ص 4 .

26 . فارابى ، آراء اهل المدينة الفاضلة ، چاپ بيروت ، ص 26 .

27 . شهرستانى ، ملل و نحل . ترجمهء افضل الدّين صدر تركه ، ص 318 .

28 . ملا عبد الرزاق لاهيجانى ، شوارق الالهام ، چاپ سنگى ، ص 205 .

كلّ هيولى هى ألطف وجودا فهى أسرع قبولا للصّورة

كلّ هيولى هى ألطف وجودا فهى أسرع قبولا للصّورة

هر اندازه هيولى و مادهء اصلى اشياء از جهت وجود لطيف‌تر باشد ، در پذيرش صورت‌هاى گوناگون آماده‌تر خواهد بود . اين قاعده را به اين صورت صدر المتألّهين در برخى از آثار خويش مطرح كرده و مسائل مهمى را بر آن مبتنى دانسته است . طرح اين قاعده به اين صورت در آثار حكما و متكلمين پيش از وى ديده نمىشود .

يادآورى يك نكته در اينجا ضرورى به نظر مىرسد و آن اينكه مقصود ملّا صدرا از كلمهء هيولا در اين قاعده همانا ماده معناى اعم است ، به طورى كه حتى موضوع