حفظ الصحة ناصرى ( فارسى ) — الصفحة ٢٣٨

فايده پنجم در فواكه و خواص آنها

آن زياد « 1 » و مناسب مزاج صفراوى و آشاميدن آب انارين كه با شحم فشرده باشند با شكر خام « 2 » جهت اسهال صفرا و تقويت معده و يرقان و جرب و حكّه نافع .

تين : به فارسى انجير نامند . ماهيت آن برى و بستانى و كوهى مىباشد و هريك نر و ماده و سفيد و سياه . و بهترين انجير شيرين و شاداب آنها است خواه سفيد باشد و خواه سياه . و سفيد آن به جهت خوردن و سياه آن جهت دوا بهتر .

طبيعت آن در اول ، گرم و در دوم ، تر و برّى آن گرم‌تر از بستانى و در رطوبت كمتر .

تازهء آن ملطّف و محلّل و جالى قوى ، و صرع و فالج را نافع و كثير الغذاتر از ساير ميوه‌ها و سريع الانحدار و مليّن طبع و مسمّن بدن و به جهت درد سينه و سرفه و خشونت قصبه ريه نافع .

و انجير خشك در دوم ، گرم و در اول ، تر [ و ] ملطّف و در جميع افعال ضعيف‌تر از تازهء آن و معطش و ثقيل و مليّن طبع و دافع مواد عفنه به طرف جلد و لهذا اكثار آن مولّد شپش .

تفّاح : به فارسى سيب نامند . شيرين و ترش و ميخوش و بهترين آن رسيده شاداب بزرگ لطيف است . طبيعت شيرين آن گرم در اول و تر در دوم و ترش آن در اول دوم ، سرد و خشك و ميخوش آن در حرارت و برودت معتدل و در اول خشك « 3 » .

مفرّح و با عطريت و رطوبت لطيفه و مقوى دل‌ودماغ و جگر اكلا و شما و شيرين آن مفرّح و ملطّف روح حيوانى و ربّ و شراب آن در جميع افعال قوىتر از جرم آن . به جهت تفريح قلب و تقويت معده و كبد و دفع سموم خصوص عقرب و دفع و با بسيار مؤثر و ميخوش آن مولّد خلط صالح و مسكن تشنگى و قى صفراوى و اسهال و در ساير افعال مانند ترش آن است .

( 1 ) . ب : زياد ( 2 ) . ب : + در ( 3 ) . ب : - و در اول خشك