علم الأبدان ( فارسى ) — الصفحة ٨٨
علامات غلبهء سودا
اعصاب از يبوست و حرارت معتدله‌ست و لينت نبض و در خواب چيزهاى سفيد چون آب و برف و مانند آن ديدن دليل غلبهء بلغم‌ست و بر
غلبهء صفرا
غلبهء صفرا
دلالت مىكند زردى رنگ روى و بدن و چشم و تلخى دهن و درشتى زبان و خشكى دهان و سوراخهاى بينى و فراط تشنگى و نقصان خواهش طعام و برهم شدن دل و قشعريره امّا صفرت رنگ بدن و چشم بنا بر فزونى خلط اصفرست كه صفرا باشد و مرارت فم بنا بر تلخى طعم صفراست و درشتى زبان و خشكى دهان و منخرين بسبب حرارت و يبوست ماده مذكورست و شدت عطش بواسطه قوت حرارت و يبوست‌ست كه واجب مىكند نقصان رطوبات را پس طبيعت جهت اطفاى حرارت و استحصال رطوبت طلب مىنمايد آب را و فرق در عطش بلغمى و صفراوى در علامات بلغم مذكور شد اما ضعف اشتها بهر آنست كه صفرا بسبب حرارت مسترخى مىكند فم معده را و باعث اشتها انصباب سوداست بر فم معده و چون سودا بارد و عفص و حامض‌ست اجزاى فم معده را فراهم مىكند و لذع مىنمايد و اين كيفيت مسمىست بجوع و در حالت خلو معده امتصاص معده و عروق را نيز جوع گويند پس حرارت مبطل جوع باشد و وجه ديگر آنست كه بسبب حرارت رطوبات نواحى اعضا مذاب شده بر فم معده افتد و به علت رطوبت زخاوت در وى احداث كند و ظاهرست كه چون كثافت اجزاى فم معده علت جوع‌ست پس رخاوت او علت نقصان جوع باشد امّا قشعريره بنا بر لذع ابخره حاده صفراوىست و چنان محسوس شود كه سوزن مىخلد و سبب آن حدت ماده است و ازين فرق توان كرد در قشعريره بلغمى كه در ان سبب ماده بلغم لذع نمىباشد به شرطى كه بلغم شور نباشد
علامات غلبهء سودا
علامات غلبهء سودا
دلالت مىكند بر غلبهء سودا لاغرى و خشكى تن و تيرگى آن و سياهى خون و غلظت آن و فزونى انديشه‌هاى لاطائل و حدت فم معده و اشتهاى كاذب و بول تيره و سياه و سرخ غليظ القوام خشكى بدن بنا بر يبوست ماده است و ماده صفرا هم اگرچه يابس‌ست ليكن اين‌قدر خشكى احداث نمىكند بهر آنكه يبوست او كمترست به نسبت يبوست سودا به جهت آنكه از شدت حرارت رطوبات سائل مىشود و سياهى بدن و سواد و غلظت خون بنا بر غلبهء ماده سوداست كه آن خود سياه است و زيادتى فكر و وسواس ازشان سوداست بهر آنكه سودا چون بيفزايد