علم الأبدان ( فارسى )
- المؤلف: واجد على خان
- الوفاة: قرن 14
- القسم: الطب
- الناشر: منشي نولكشور - لكهنو
فهرس الكتاب
- فهرست ابواب و فصول كتاب علم الابدان
- [ فهرست كتب علم الابدان ]
- طب فارسى
- لغات مختص به مفردات طب
- طب اردو مختص بعلاج انسان
- [ علم الابدان ]
- باب اول در تشريح اعضاى انسانى
- فصل اول در تشريح اعضاى مفرد
- فصل دوم در تشريح اعضاى مركب
- تشريح چشمان
- تشريح طبقه ملتحمه
- تشريح طبقه قرنيه
- تشريح طبقه عنبيه
- رطوبت بيضيه
- تشريح طبقه عنكبوتيه
- تشريح طبقه شبكيه
- تشريح طبقه مشيميه
- تشريح طبقه صلبيه
- تشريح گوش
- تشريح زبان
- تشريح ريه يعنى شش
- [ اجزاى ريه ( شش ) ]
- جزو اول حنجره
- جزو دوم قصبه
- تشريح نفس ريه [ جزو سوم ]
- [ فوايد ريه ]
- فائده اول واضح باد كه انسان را بتنفس هردم حاجت‌ست و ريه آله حقيقى آنست
- فائده دوم در منفعت ريه
- فائده سوم و تشريح شريان وريدى
- تشريح قلب دل
- تشريح حجاب صدر اعنى پردهء سينه
- تشريح معده
- تشريح امعا
- [ تعداد امعاء ]
- [ معاء اول بواب ]
- معاء دوم صائم نام دارد
- معاء سوم دقيق نام دارد
- معاء چهارم اعورست
- معاء پنجم قولون‌ست
- معاء ششم مستقيم‌ست
- تشريح كبد
- تشريح مراره
- تشريح طحال
- تشريح كلتيين
- تشريح مثانه
- تشريح ؟ ؟ ؟ و قضيب
- تشريح رحم
- تشريح تولد جنين در رحم
- بيان امزجهء كل اعضاى انسانى كه مذكور منتخب از كفايه مجاهديه
- سردترين چيزهاى اعضاى انسانى
- باب دوم در بيان اركان و امزجه
- [ اركان ]
- اول آتش
- دوم باد
- سوم آب
- چهارم خاك
- [ اقسام امزجه ]
- يكى آنكه حرارت
- دوم آنكه برودت
- سوم آنكه رطوبت
- چهارم آنكه يبوست
- پنجم آنكه حرارت و رطوبت
- ششم آنكه حرارت و يبوست
- هفتم آنكه برودت و رطوبت
- [ هشتم آنكه برودت و يبوست ]
- باب سوم در بيان پيدا شدن اخلاط و خواص و منافع آن و كيفيت هضوم اربع
- فائده در تعريف نضج و انواع آن
- يكى نضج الثمره
- دوم نضج الغذا
- اخلاط چهارگانه اعنى صفرا و خون و بلغم و سودا و تقسيم آن به طبعى و غير طبعى
- [ بيان گونه طبعى ]
- بيان اخلاط ناطبعى
- [ گونه‌هاى صفرا ]
- صفراى طبعى
- صفراى ناطبعى
- [ اقسام صفراى ناطبعى ]
- قسم اول مرهء صفراست
- قسم دوم از صفراى ناطبعى
- قسم سوم مسمىست بصفراى كراثى
- قسم چهارم صفراى زنگارى
- قسم پنجم مسمىست بصفراى محترق
- [ انواع بلغم و اوصاف هر كدام ]
- اوصاف بلغم طبعى
- [ اول ] بلغم شيرين ست
- دوم بلغم شور ست
- سوم بلغم ترش
- فائده بلغم ترش
- چهارم بلغم عفص ست
- پنجم بلغم تفه
- ششم بلغم جصّىست
- اوصاف سوداى طبعى
- و سوداى غير طبعى
- باب چهارم در بيان مراتب اعضا
- امّا اعضاى رئيسه
- اعضاى مروسه
- باب پنجم در بيان قوى
- [ انواع قوت ]
- قوت طبعى
- قوت غاذيه
- قوت ناميه
- قوت مولده
- قوت مصوره
- قواى خادمه
- قوت جاذبه
- قوت ماسكه
- قوت هاضمه
- قوت دافعه
- بيان قوت حيوانى
- قوت نفسانى [ و تقسيم آن بمدركه و محركه ]
- [ اقسام مدركه ]
- مدركه عقلى
- نفس ناطقه
- مدرك حسى
- سامعه
- قوت باصره
- قوت شامّه
- قوت ذايقه
- قوت لامسه
- حواس خمسه باطنى
- [ اول حس مشترك ]
- حس دوم از حواس خمسهء باطن خيال
- حس سوم متخيله است
- حس چهارم از حواس باطنه وهم
- حس پنجم حافظه است
- قوت محركه [ و اقسام آن ]
- باعثه و فاعله
- [ اقسام باعثه ]
- شهوانى و غضبانى
- باب ششم در بيان ارواح و افعال و اسنان و الوان و سحنه و فرق در نر و ماده باعتبار مزاج
- [ بيان ارواح ]
- بيان افعال
- اسنان
- فائده [ در علايم رنگ‌ها ]
- [ رنگ سفيد ]
- رنگ سرخ
- رنگ زرد
- رنگ سياه
- بيان فربهى [ و لاغرى ]
- فرق در نر و ماده
- باب هفتم در بيان صحت و مرض
- تعريف صحت
- [ تعريف ] مرض
- [ مرض مفرد و اقسام آن ]
- سوء المزاج
- و مرض التركيب و تفرق الاتصال
- مرض الخلقت و مرض المقدار و مرض العدد و مرض الوضع [ و گونه‌هاى آن‌ها ]
- [ اول مرض خلقت و ] گونه‌هاى مرض خلقت
- يكى آنكه هيئت عضو بر صورت طبعى باشد
- دوم مرض مجارى و اوعيه است
- سوم مرض صفائح
- دوم از مرض التركيب مرض مقدار ست
- هزال مفرط سوم از مرض التركيب مرض العددست
- چهارم از مرض التركيب مرض‌الوضعست
- [ معلوم باد كه جمله امراض را از روز حدوث تا حصول صحت چهار زمانه مقرر كرده‌اند ]
- بيان امراض متعديه و منتقله و متوارثه
- امراض متعديه [ و منتقله ]
- و امراض متوارثه
- باب هشتم در بيان ستّه ضروريه كه آن را اسباب ضرورى نيز گويند
- يكى از ان هوا ست
- دوم از ستّه ضروريه ماكول و مشروب ست
- [ اقسام خوردنيها ]
- [ غذاى مطلق ]
- دواى معتدل
- غذاى دوائى
- فائده در تشريح غذا دوائى
- دواى مطلق
- دواى سمّى
- سمّ مطلق
- [ اقسام غذا ]
- لطيف و كثيف
- لطيف كثير الغذا حسن الكيموس
- لطيف كثير الغذا ردى الكيموس
- لطيف متوسط الغذا حسن الكيموس
- لطيف متوسط الغذا ردى الكيموس
- لطيف قليل الغذا حسن الكيموس
- لطيف قليل الغذا ردى الكيموس
- كثيف قليل الغذا ردى الكيموس
- كثيف كثير الغذا حسن الكيموس
- كثيف كثير الغذا ردى الكيموس
- كثيف متوسط الغذا حسن الكيموس
- كثيف قليل الغذا حسن الكيموس
- كثيف قليل الغذا ردى الكيموس
- معتدل كثير الغذا حسن الكيموس
- معتدل كثير الغذا ردى الكيموس
- معتدل متوسط الغذا حسن الكيموس
- معتدل متوسط الغذا ردى الكيموس
- معتدل قليل الغذا حسن الكيموس
- معتدل قليل الغذا ردى الكيموس
- بيان اوصاف آب
- بهترين آب‌ها آب چشمه‌هاست
- [ طريق وزن كردن آب ]
- فائده در بيان معنى لفظ عين
- فائده در بيان مياه ثلجيه و جمديه
- فائده در بيان احكام آبهاى سرد و گرم
- فائده در بيان احكام بعضى از مياه رديه
- فائده در بيان تزكيه آبهاى صالح و اصلاح آبهاى رديه و تصفيه آبهاى كدر
- سوم از ستّه ضرورى [ نوم و يقظه است ]
- تعريف نوم
- طريق حصول خواب
- تعريف يقظ
- چهارم از ستّه ضروريه حركت و سكونست
- تعريف حركت و سكون
- بيان وقت جماع و اوقات منهيه آن
- بيان لواطت
- پنجم از ستّه ضروريه احتباس و استفراغ‌ست
- ششم از سته ضروريه اعراض نفسانى ست
- باب نهم در بيان اسباب ممرضه
- [ يك غير بدنى ]
- [ دوم بدنى ]
- اسباب حدوث سوء مزاج گرم
- يكى حركت
- دوم ملاقات حرارت
- سوم ملاقات حرارت غير مفرط بالقوه
- چهارم كثيف شدن مسام‌ست
- پنجمى حرارت عفونت‌ست
- اسباب حدوث سوء مزاج سرد
- اسباب حدوث سوء مزاج خشك
- اسباب حدوث سوء مزاج تر
- اسباب امراض التركيب
- بيان اسباب امراض الخلفت
- اسباب امراض مجارى
- اتساع
- سبب تضيق
- سبب انسداد مجارى
- اسباب امراض صفايح اعنى سطح بدن
- اسباب فزونى مقدار يا عدد عضو
- سبب‌هاى نقصان عدد و مقدار
- اسباب فساد الوضع
- اسباب امراض تفرق الاتصال
- باب دهم در بيان علامات دالهء بدن انسان از روى مزاج
- [ ملمس گرم ]
- لحم و شحم
- موى بدن
- رنگ بدن‌ست
- زردى و شقرت
- سياهى لون
- رنگ بادانجانى
- رنگ رصاصى
- رنگ سمرت
- لون عاجى
- فائده [ دلائل الوان ]
- باب يازدهم در علامات كه دلالت دارند بر احوال بدن از روى اخلاط
- علامت غلبه بلغم
- غلبهء صفرا
- علامات غلبهء سودا
- باب دوازدهم در بيان نبض و تفسره
- فصل اول در نبض
- [ نبض مركبات ]
- يكى از مركبات نبض غزالى ست
- نبض موجى ست
- دودى
- نملى
- منشارىست
- ذنب الفارست
- ذو الفترت
- نبض مسلّى
- مرتعش ست
- نبض ملتوى ست
- فصل دوم در بيان تفسره اعنى قاروره
- مغيرات لون بول
- الوان بسيط بول
- تبنى
- اترجى
- اشتقر
- نارنجى
- نارى
- زعفرانى
- اصهب
- وردى
- احمر قانى
- احمر اقتم
- بول سبز
- فستقى
- آسمانى
- نيلنجى
- گندنائى
- پنجم زنگارى
- بول سياه
- بول سفيد
- قوام و رايحه بول
- رقيق
- غليظ
- معتدل
- بيان صفائى و كدورت بول و كمى مقدار بول و افزونى آن
- فائده بول كدر
- بول قليل المقدار
- بول كثير المقدار
- بول معتدل
- كف بول
- فائده در بيان خروج ريح با بول
- فائده در بيان وجه ضرورت خروج ريح در بول
- فائده خروج خون كثير از مثانه نمىتواند شد از بهر آنكه عروق مثانه ضيق‌اند و صغير
- باب سيزدهم در بيان استدلال براز و عرق و نفث مشتمل بر سه فصل
- فصل اول در بيان كيفيت و كميت
- استدلال براز كه بدان حكم بر احوال بدن كند هشت چيزست
- بيان كميت و مقدار براز [ و كيفيت آن ]
- براز كمتر از مقدار معين
- قوام براز
- براز رقيق
- لون براز
- براز ابيض
- براز اسود
- براز اخضر
- براز اصفر
- هيئت براز
- وقت براز
- رايحه براز
- زبد براز
- برآمدن براز بآواز قراقر
- پيدايش ريح
- فائده [ انواع ريح ]
- فصل دوم در استدلال عرق بدن
- استدلال عرق بر شش نوع‌ست
- كثرت عرق
- قلت عرق
- لون عرق
- رايحهء عرق
- طعم عرق
- قوام عرق
- فصل سوم در استدلال نفث
- يكى قلت و كثرت نفث
- لون نفث
- حمرت نفث
- سياهى رنگ نفث
- رايحه نفث
- طعم نفث
- قوام نفث
- شكل نفث
- برآمدن نفث به آسانى يا بدشوارى
- فائده نفث
- نفث مذموم
- باب چهاردهم در تدبير ماكول و مشروب و رياضت و دلك و استحمام
- بيان ظرف پختن طعام
- حاجت شرب آب
- [ اقسام عطش ]
- عطش صادق
- عطش كاذب
- قاعده [ شرب آب ]
- بيان مثلث فقهى
- تدبير دفع خمار
- بيان رياضت
- [ در وقت رياضت بسه چيز نظر آيد ]
- يكى لون بدن
- دوم حركات
- سوم انتفاخ اعضا
- دلك يعنى ماليدن اعضا
- دلك بعضى منافع مخصوصه دارد
- بيان تدبير استحمام
- باب پانزدهم در تدابير خواب و بيدارى و فصول اربعه
- تدابير فصل ربيع
- تدابير فصل صيف
- تدابير فصل خريف
- تدابير فصل شتا
- تدابير كه در هواى وبائى ضرورست
- باب شانزدهم در تدابير جبلى و مرضغه و اطفال
- قاعده در تدابير كلى حوامل
- تدابير امراض حبلى اكثر عارض مىشود - تدبير غثيان و قى
- تدبير اشتهاى فاسد
- تدبير سقوط اشتها
- تدبير خفقان
- تدبير ريح معده و امعا
- تدبير تمدد شكم
- تدبير خونى كه بحامله ظاهر شود
- تدابير مرضعه و طفل
- فائده در تدبير مولود از روز ولادت تا ايام نهوض
- تدبير غسل مولود و تدبير غسل
- تدبير رضاع
- فائده در شرائط مرضعه
- بيان اغذيه مرضعه
- تدبير شير غير صالح
- تدبير قلت شير
- تدبير فطام اعنى از شير باز داشتن
- تدبير تسهيل انبات اسنان
- باب هفتدهم در تدابير شبان و كهول و مشائخ
- باب هيزدهم در بيان فصد و حجامت و ارسال علق
- فائدهء اول در بيان آنكه سزاوار باخراج دم كدام مردم‌اند
- فائده در بيان منافع آورده مفصوده كه در دست واقع‌اند و آن [ چند رگند ]
- قيفال
- اكحل
- باسليق
- السيوف حبل الذّراع
- اسيلم
- عروق مفصود پاى
- يكى از آن صافن
- دوم رگىست كه نام ندارد
- سوم عرق النساء
- چهارم مابض‌ست
- فائده در بيان عروق مفصوده كه بسر و گردن و دهن تعلق دارد
- بيان حجامت
- حجامت [ بر مقدم راس ]
- حجامت [ بر نقره خليفهء الحل ]
- حجامت [ بر كاهل خليفهء باسليق ]
- حجامت [ بر اخدعين خليفهء فيقال ]
- حجامت بر ساق
- حجامت [ بلا شرط با نار بود يا بلا نار ]
- محجمه نارى
- تعليق علق
- فائدهء اول در بيان انواع علق
- قاعدهء تعليق علق
- بيان منافع علق