علم الأبدان ( فارسى ) — الصفحة ١٤٩
يكى از آن صافن
مقصود راست بدارند چنان كه زاويه بغل قائمه باشد و رگ را بابهام نيك بايد گرفت پس بايد كشود و ماليدن و آب گرم ريختن براى ارخا و بروز رگ مذكور و ترقيق خون‌ست زيرا كه اين رگ ضيقست و خونش غليظ و بستن برباط طويل و محكم گرفتن براى تثبيت آنست تا از تحت مبضع يكسو نشود زيرا كه آن شديد الزوال‌ست و قيام زاويه بغل براى انزراق دم‌ست بوجه احسن
اسيلم
اسيلم
رگىست معروف و موضع فصدش ما بين نبصر و حنصرست و آن در تحت و پهلوى خود شريان ندارد و مجوزست كه آن را مورب كشايند و به طول افضل‌ست و اسيلم تصغير اسلم‌ست و وقت فصد ساعد به‌بندند و دست در آب گرم نهند اگر خون ضعيف الانحدار باشد تا خون چندانكه مطلوب‌ست برآيد و اگر دست در آب گرم نهند چندان بدارند كه خون خودبخود بند شود چه درين صورت بنا بر آنكه اين رگ باريك است و خون آن غليظ احتياج بحبس نمىشود بلكه قدرى برآمده خود بند مىشود و اسيلم راست اوجاع كبد را و اسيلم چپ اوجاع طحال را بالذات مفيدست و بالتبع هر واحدى ازين بشش و آنچه مجاورست مر كبد و طحال را مفيدست و اسيلم چپ امراض قلب را نيز بسيار سودمندست به شرطى كه سبب آن در جگر نباشد چه اگر مبداء مرض قلب بجگر باشد اسيلم راست نافع‌تر باشد و اگرچه باسليق ايمن مرا علال كبد و باسليق اليسر مرا علال سپرز را بنا بر وسعت طريق و قرب خروج نفع تمام دارد ليكن فصد اسيلم نيز بنا بر امالهء ماده بجانب بعيد با وجود قلت خروج فائده كثير دارد و شيخ گفته ان الاسيلم انفع من عروق الباسليق فى علل الكبد و الطحال در شرح قانون نوشته و الاسيلم ينفع للبواسير و اوجاع الظهير المزمن
و الرقبته
عروق مفصود پاى
عروق مفصود پاى
و آن چهار رگ‌ست
يكى از آن صافن
يكى از آن صافن
ست و وى بر جانب انسى كعب آمده رگ بزرگ و ظاهرست و معنى صافن اسيلم‌ست چون اين رگ در زير خود و پهلوى خود شريانى و عصبى ندارد و مسمى بدين اسم گشته و نفع فصد آن آنست كه استفراغ دم كند از اعضاى كه تحت كبداند و امالهء وى نمايد از نواحى اعضاى عاليه بسوى سافله ازينجاست كه در امراض دمويهء دماغيه تقدم فصد آن مستحسن دانسته‌اند و بدانند كه فصد صافن ادرار طمث مىكند به قوت و تفتيح افواه بواسير مىنمايد و قائم مقام عرق النساء است در وجع