برهان رسا ( مقامع رشيق لمنكري طب العتيق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩٨

ضميمه 3 تك‌نگارهاى مصوّر پزشكى

بررسىهاى يوهان شليمر كه منجر به انتشار كتاب اصطلاحات پزشكى و دارويى در حدود 150 سال قبل شده است و كتاب گياهان شمال ايران و دارونامه كه توسط دكتر احمد پارسا ، پس از بررسىهاى هوپر و فيلد انتشار يافته بهره‌بردارى شده است . همچنين در سال‌هاى اخير ، بازار دارويى ايران توسط جناب آقاى دكتر امين ، استاد پيش‌كسوت و بزرگوار دانشگاه علوم پزشكى تهران مورد بررسى دقيق قرار گرفته است . لازم به ذكر است با مقايسه گياهان مورد اشاره در آثار هركدام از مؤلفان يادشده با اثر ارزشمند و دقيق دكتر امين ( متداول‌ترين گياهان سنتى ايران ) ، اين نكته مشخص مىشود كه بازار دارويى ايران در طى هفتاد سال گذشته تاكنون تقريبا از سيرى ثابت برخوردار بوده است و فقط در پاره‌اى از موارد ، بين گياهان مورد استفاده در آن عصر با زمان حاضر اختلاف وجود دارد كه به پاره‌اى از اين تفاوت‌ها اشاره مىشود . [ منابع خارجى در پايان مقدمه مورد اشاره قرار گرفته‌اند ] .

1 . مرزنجوش يا مرزنگوش ، در حال حاضر با نام علمى

Origanum vulgare L .

متداول مىباشد درحالىكه در زمان تأليف كتاب مقامع رشيق ، نمونه مورد استفاده در نسخ ، گياهى با نام علمى

Stachys Lavandulifolia Vahl .

با نام فارسى چاى كوهى بوده است . هم‌اكنون در بازار دارويى برخى از شهرها بويژه شهر يزد ، چاى كوهى به‌عنوان مرزنگوش مرسوم مىباشد .

2 . مؤلف كتاب در نسخه‌هايى كه نياز به گياه نيلوفر دارند تأكيد مىنمايد كه نيلوفر كرمانشاهى مورد استفاده قرار گيرد كه از نظر علمى عبارت است از :

Nuphar Luteum

.

3 .

Hibiscus sabdariffa L .

نام علمى چاى ترش يا چاى مكه است ولى در نسخه‌هاى كتاب به تمر گجرات اشاره شده است كه اين گياه با اين نام ، امروزه در استان فارس خصوصا شهر شيراز متداول است .

در پاره‌اى از موارد در مورد بعضى از نام‌هاى به كار رفته در نسخه‌هاى كتاب ، آراى كافى به دست نيامد و تك‌نگارى هم براى آنها نگارش نيافت .