برهان رسا ( مقامع رشيق لمنكري طب العتيق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٩٣

م

مصفات : غربال ، پرويزن ، صافى ، پالونه و در اصطلاح پزشكى همان استخوان پرويزنى ( اتموئيد ) است .

مضىّ : گذشتن ، سپرى شدن

مطحولين : دچار بيمارى طحال : خداوند علت سپرز را مطحول گويند به تازى و سپرز را طحال گويند ( ذخيره خوارزمشاهى ) .

مطفئ : فرونشاننده حرارت و التهاب

مطليّه : اندودكننده ، پوشاننده

معا : توأمان ، به همراه هم ، هر دو

معاجين : معجون‌ها . هرچه متضمن تعديل و تلطيف و تقطيع و تفتيح و تسمين و جلا و حفظ صحت و تحليل باشد آن را معاجين نامند ( تحفه حكيم مؤمن ) .

معاضدت : يارىدهنده ، كمك‌كننده

معجبين : خويشتن‌بين و خودپسند

معدّ : آماده

معظم : برگزيده و دستچين

معلقه : وسيله آويختن ( مثل چوب بستنى و . . . )

مغص : درد و پيچش شكم ، دل‌پيچه ، وجع الامعاء

مغمىّ : بيهوش و در حالت اغما بودن

مفحم : با دليل و برهان ، دشمن را مغلوب كردن

مفرش : فرش ، بستر

مقامع : مقمعه ، كمكنه ، گرز آهن است يا جوكان ( - چوگان ) كه زده مىشود بر سر فيل ، جمع مقامع .

مقدوح : غير قابل قبول ، مورد مذمّت

مقراض : قيچى كردن ، بريدن

مقشّر : پوست‌كنده ، پوست انداختن ، پوست كندن

مقناطيس : مغناطيس ؛ هر دو نگارش صحيح است .

مكبّى : سرپوش ؛ غضروف دوم حنجره

( Epiglottis )

چون مكبه كه بر سر چيزى نهند و بدين سبب او را مكبى گويند و اين را با « الذى لا اسم له »

( Arytenoid )

بند گشادى است و اندر مكبى دو مغاك است در « الذى لا اسم له » دو زيادت بيرون داشته است به اندازه اين دو مغاك و هر دو زيادت اندر هر دو مغاك نشسته و رباطى آن را استوار دارد و اين مكبى بدين بند گشاد حركت مىكند و به غضروف درقى

( Thyroid )

مىرسد و فراز آمدن و بازشدن حنجره از فراز هم آمدن درقى و « الذى لا اسم له » باشد ( از ذخيره خوارزمشاهى با اندكى دخل و تصرف ! ) .

مكره : مكروه

ملساء : چوبى كه بر آن چيزى آويزند .

ممتنع : دشوار ، محال ، ناممكن

ممضى : ( ممضا ) امضاءشده ، جايز دانسته شده