برهان رسا ( مقامع رشيق لمنكري طب العتيق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٨

ضرورت آبزن در طب

چيزى كه بر او توان نشست مانند لگن پهن كوتاهى يا سينى لبه‌دارى .

و چنانچه غرض ترطيب به ماء فاتر « 1 » قراح ( خالص ) بود ، در ديگ و غيره آب جوش آورده در او ريزند سپس آب سرد داخل نموده فاتر گردد ، مريض را در او نشانيده مالش دهند از اطراف حتى سر و گردن .

هنگام نقصان فاتريّت « 2 » ، آب جوش در او ريزند تا به ميزان اعتدال آيد و اگر غرض تعريق بود بايد حرارت زيادتر باشد مثل آب حمام زمستان كه تحمل توان نمود ، چيزى بر سرش اندازند و مالش دهند پس از تعريق وافى ، جايش را ملايم نموده بيرون آرند به نحوى كه باد نخورد در دثار « 3 » پيچيده در لحافش برند و اگر زمستان است جنب كرسى جايش را مرتب دارند .

به همچنين :

* چنانچه مانند مسلولين ترطيب به ادويه بارده مراد باشد به دستور مانند :

* گل خطمى

* و سبوس جو

* و برگ كاهو

* و هميشه بهار

* و سرخ‌مرز « 4 » و غيره

در ده برابر آب جوش آمده ريزند به دستور معمول دارند .

* در دقّ شيخوخيت كه بواسطه قلّت حرارت غريزيه عارض مىگردد و يا صاحب استرخاء و فلج و لقوه باشد مانند

* بابونه

* بومادران

* اسفند

* شيح « 5 »

* و برگ گردو بلكه پوست سبز گردو

* و سبوس

جوشانيده مريض را در او نشانند مالش دهند .

* ولى در امراض كليه و كبد و قولنج بايد معتدل باشد مطبوخ از :

* خطمى

* و بابونج

* و بزرك

( 1 ) . نيم گرم ، ولرم ( 2 ) . يعنى كم شدن درجه حرارت آب ( 3 ) . بالاپوش ، روپوش مانند جبّه و عبا و غيره ( 4 ) . عصاء الراعى ، تاج خروس ( 5 ) . درمنهء تركى