برهان رسا ( مقامع رشيق لمنكري طب العتيق ) ( فارسى ) — الصفحة ١٤٤

ضرورت پاشويه در طبّ و موارد آن

چنانچه در جمره يا حمره كه باد سرخ بود نافع است و عرق رأس و رقبه و وجه را باد ندهند ، خصوص اگر هواى خارج سرد باشد و اگر لازم شود هنگام شدت درد و حصول تخفيف از اين عمل ، هر شش ساعت يك مرتبه تكرار نمايند .

* مطبوخ جهت انكباب [ در ] صداع بارد

* مطبوخ جهت انكباب [ در ] صداع بارد

* بابونه : ( م 2 ك 2 / خ ) 4

* شيح : ( م ك 2 / 1 ) 4

* برنجاسف : ( م ك 2 / 1 ) 4

* سبوس گندم : ( م 1 ) 6

* شبت : ( م 2 / خ ك 2 / 1 ) 6

* اسپست « 1 » كه يونجه بود : ( م ك 2 ) « 2 »

* نمك طعام : ( م ك 2 / خ ) « 3 »

به دستور در آب : 25 ن ، طبخ نموده معمول دارند و قياس نما بر اين ساير موارد را از قبيل نزله و مفاصل و غيره .

ضرورت پاشويه در طبّ و موارد آن

ضرورت پاشويه در طبّ و موارد آن

يكى از عوامل ضرورى در علاج ، پاشويه است :

* كه گاه استعمالش ايجاب فورى را حائز گردد جهت جذب مواد از اعالى به اسافل در مثل صرع و سكته و سدر و جمود و شخوص بل امراض دماغى و همچنين در حمّيات مهيّجه مانند محرقه و مطبقه كه بعض علامات انذار توجه مواد به دماغ نمايد كه بهترين رادع و مانع از اين محظور و غائله پاشويه است كه بدون تكلّف و تحميل گزافى بر طبيعت قضاء وطر « 4 » گردد ؛

* و نيز بواسطه جذب حرارت از باطن به ظاهر و انفتاح مسامات ، بروز عرق را سريع سازد و در حميّات نائبه و ايام بحران مساعد نيكى بود براى طبيعت در انجام وظيفه‌اش كه اخراج ماده مرض بود از اعضاء باطنه و دفعش به خارج از مسامات جلد كه اسهل طرق بود و اقلّ محظورا از انصاب به احشاء باطنيه ؛

* و نفعش محقّق بود در صداع خواه :

( 1 ) . در متن اصلى ، اسپت آمده كه صحيح نيست . در تحفه حكيم نيز مؤمن اسپست و گرم و تر آمده است . ( 3 و 2 ) . وزن ذكر نشده است . ( 4 ) . رفع حاجت و نياز