برهان رسا ( مقامع رشيق لمنكري طب العتيق ) ( فارسى ) — الصفحة ١١٦

دستور دويم در مطبوخات جهت احتقان

* 8 . مليّن جهت تفتيح طحال و يرقان سدّى

* هليون ( مارچوبه ) : ( م 1 ك 2 ) 2

* رعى الابل : ( م 1 ك 2 ) 2

* اسطوخودوس : ( م 1 ك 2 ) 2

در آب : 6 ن ، جوشانيده با نبات نوشد .

دستور دويم در مطبوخات جهت احتقان

يكى از لوازم انجام معالجه كه لا بدّ منه است طبيب از او ، احتقان مىباشد . تداوى سهل بىغائله و با ميمنتى است غالب امراض را خصوص در :

* مغشى و مغمىّ « 1 » عليه

* و در امراض رأس خصوص سكته

* و نيز حنجره و حلق و قصبه الريه بل نفس ريه كه غرض معالج جذب مواد از اعلى به اسفل باشد

* و نيز امراض حادّه مهيّجه مانند محرقه و مطبقه كه نمىتوان مسهل خوراكى داد ، منحصر است استفراغ مواد در اينها به حقن « 2 » حسب اقتضاى مرض

* و همچنين در قروح امعاء و قولنج

* بلكه در امراض كليه و مثانه و رحم

( 1 ) . هر دو به معنى بيهوش و در حالت اغما بودن است . ( 2 ) . توضيح مؤلف : حقن به معنى حبس و جمع است و در اصطلاح اطبا ارسال مايع است به معاء از دبر به قصد اصلاح حال البدن و مقيّد به مايع دوائى ننمودم جهت آنكه گاه دستور آب خالص دهند . حقنه اسم مصدر احتقان است و جمع حقن مثل غرقه و غرف [ است ] . محقنه به كسر اسم آلت اوست .