الفهرست ( فارسى ) — الصفحة ١٢
رونوشت نسخه‌يى كه به خط ابو العباس ابن ثوابه است
و مالك بن دينار بردهء اسامة بن لوى بن غالب مكنى بابو يحيى ( و بقولى مالك بن دينار بن دادبهار بن دادبه ) نيز از نويسندگان قرآن بود كه براى كار خود اجرت مىگرفت و در سال صد و سى وفات يافت .
و از جمله نويسندگان قرآن : -
و از جمله نويسندگان قرآن : -
خشنام بصرى و مهدى كوفى ، در زمان خلافت رشيد بودند ، كه تاكنون همانندى نداشته‌اند ، و الفهاى خشنام بدرازاى يك ذراع بود كه به يك‌قلم كشيده مىشد .
و ديگرى ابو حدى نويسندهء قرآنهاى نازك در دوران معتصم است كه از بزرگان كوفه بوده و در كار خود مهارت داشت ؛ و بعد از اينان از مردم كوفه ، ابن ام شيبان ، مسحور ، ابو خميره « 1 » ، ابن حميره ، و ابو الفرجى است كه در زمان ما حيات دارد .
اما وراقانى كه قرآن را به خط محقق و مشق و امثال آن مىنوشتند عبارتند از : ابن - ابو حسان ، ابن حضرمى ، ابن زيد ، فيريابى ، ابن ابو فاطمه ، ابن مجالد ، شراسيو مصرى « 2 » ، ابن سير ، ابن حسن مليح ، حسن بن تعالى ، ابن حديده ، ابو عقيل ، ابو محمد اصفهانى ، ابو بكر احمد بن نصر و پسرش ابو الحسين كه من اين دو نفر را ديده‌ام .
رونوشت نسخه‌يى كه به خط ابو العباس ابن ثوابه است
رونوشت نسخه‌يى كه به خط ابو العباس ابن ثوابه است
در دوران بنى اميه اول كسى كه كتاب نمود قطبه است . وى اقلام چهارگانه را درآورد كه يكى از ديگرى استخراج شده است ، و قطبه در عربى يگانه نويسندهء روى زمين بشمار مىرفت . پس از وى ضحاك بن عجلان كاتب است كه در اوايل خلافت بنى عباس بود و بر قطبه فزونى داشت و كسى بپاى او نمىرسيد . پس از ضحاك ، اسحاق بن حماد كاتب است كه در زمان خلافت منصور و مهدى بود و بر ضحاك نيز برترى يافت . و اسحاق بن حماد شاگردانى مانند يوسف كاتب ملقب به « لقوهء الشاعر » داشت و برتر از هر نويسنده‌اى بود ، و از آن جمله ابراهيم بن مجشر « 3 » است كه بر يوسف برترى يافت . يكى هم شقير خادم است كه زرخريد ( بن قيوما ) آموزگار قاسم بن منصور بود و يكى نيز ثناء كاتبه كنيز بن قيوما « 4 » مىباشد ، و از آن جمله : عبد الجبار رومى ، شعرانى ، ابرش ، سليم خادم كه از منشيان و خادمان جعفر بن يحيى بود ، عمرو بن مسعده ، احمد بن ابو خالد ، احمد كلبى كاتب مأمون ، عبد اللّه بن شداد ، عثمان بن زياد العابد « 5 » ، محمد بن عبد اللّه ملقب بن مدنى ، و ابو الفضل صالح بن عبد الملك تميمى خراسانى مىباشند ، و اين اشخاص خطوط اصلى و موزون را چنان مىنوشتند كه هيچ‌كس آن توانائى را نداشت .
( 1 ) « ف » . ( ابو حيره ) . ( 2 ) « ف » : ( شراشير ) . ( 3 ) « ف » : ( المحسن ) . ( 4 ) « ف » : ( فيوما ) . ( 5 ) « ف » . ( العائل ) .