اسرار الشهود فى معرفه الحق المعبود ( فارسى ) — الصفحة ٤٥

حكايت ( سرور اقطاب عالم بايزيد . . . )

سرور اقطاب عالم بايزيد * آنكه خود را آنچنان‌كه هست ديد

راستى را او درين ره حجت است * قول او چون فعل او بىصنعت است

همچو بحرم گفت من اندر مثل * نى چو عمان بلكه درياى ازل

كو ندارد ساحل و قعر و ميان * نيست او را اول و آخر نشان

زو يكى پرسيد شيخا عرش چيست ؟ * شيخ گفت او را منم بر ظن مايست

گفت كرسى چيست ؟ گفتا كه منم * لوح گفتا ، گفت دانا كه منم

باز پرسيد او كه چه بود خود قلم * شيخ گفتش گر بدانى هم منم

باز پرسيدش كه حق را بندگان * گفته‌اند و هست حال اندر زمان

كه چو ابراهيم و موسىاند بدل * چون محمد همچو عيسىاند بدل

شيخ گفتا آن همه آخر منم * هم به معنى آفتاب روشنم

گفت مىگويند حق را در جهان * بندگان بودند و هستند اين زمان

قلب‌شان جبريل و ميكائيل‌وار * باز عزرائيل و اسرافيل‌وار

گفت صدق آور كه آن جمله منم * تا نپندارى من اين جان و تنم

مرد سائل گشت خاموش آن زمان * چون شنيد آن نكته‌هاى همچو جان

زين تعجب دم نزد خاموش شد * گوييا زان جرعه او مىنوش شد

بايزيدش گفت هركو در خدا * محو گردد از خدا نبود جدا

در حقيقت هرچه هست اى مرد دين * خود همه حق است و باطل نيست اين

او چو فانى گشت اندر نور رب * حق همه خود را ببيند اى عجب

او چو خالى كرد خود را از خودى * ديد خود را عين نور ايزدى

هر دو عالم گشته است اجزاى او * برتر از كون و مكان مأواى او

مندمج در حرف او جمله حروف * مندرج در تحت صنف او صنوف

صد هزاران بحر در قطره نهان * ذره‌اى گشته جهان اندر جهان

آن امانت كآسمانش در نيافت * وز قبول او زمين هم روى تافت

در دل يك ذره مأوا مىكند * در درون جبه‌اى جا مىكند

لامكان اندر مكان كرده مكان * بىنشان گشته مقيد در نشان