اسرار الشهود فى معرفه الحق المعبود ( فارسى ) — الصفحة ٢١٩

فرهنگ لغات و اصطلاحات

هيچ كس را تا نگردد او فنا * نيست ره در بارگاه كبريا

چيست معراج فلك اين نيستى * عاشقان را مذهب و دين نيستى

قرب : نزديكى ؛ در اصطلاح ، عبارت از ارتفاع وسايط است ميان عبد و موجد آن يا قلت وسايط .

بعضى گويند : قرب عبارت از اطاعت است ، كه طاعت موجب تقرب مطيع به مطاع مىشود ، و قرب را اطاعت دانند كه مسبب طاعت است .

بعضى ديگر گفته‌اند : كه قرب عبارت از انقطاع از ماسوى اللّه است . و قرب بر دو قسم است : يكى قرب نوافل ، كه زوال صفات بشريت است و ظهور صفات الوهيت بر بشر ؛ و ديگر ، قرب فرايض ، كه فناى عبد است كلا از شعور به تمام موجودات حتى نفس خود و نماند او را مگر وجود حق .

قرة العين : آنكه موجب خنكى و روشنايى چشم گردد ، نور ديده ، فرزند .

قطب : كسى كه اهل حل و عقد باشد و او از اولياء اللّه است و در هر زمانى موردنظر خداست ، كه طلسم اعظم به دو عنايت فرمايد . و قطب در عالم وجود به منزلت روح است در بدن . قطب از مردان خداست كه ارشاد و هدايت خلق به دو واگذار شده است ، و مدار متصرفات او از عرش تا فرش است . مولوى گويد :

قطب آن باشد كه گرد خود تند * گردش افلاك گرد او بود

او چو عقل و خلق چون اجزاى تن * بستهء عقلست تدبير بدن

قلاش : اهل حال را گويند و لاابالى را گويند و كسى كه قطع علايق از دنيا كرده باشد . عراقى گويد :

در ميكده با حريف قلاش * بنشين و شراب نوش و خوش باش

قلاووز : ( قلاوز ) مقدمهء لشكر ، راهبر ، بلد ، دليل راه ، قراول .

قلق : تحريك شوق است به اسقاط صبر ؛ و از ثمرات شوق است ، زيرا موقعى كه شوق قوت يابد شايق بيتاب مىشود .