وجوه قرآن ( فارسى ) — الصفحة ٢٥

وجه نخستين إلّا بمعنى مگر بود

در سورة البقره ( 229 ) گفت : « تِلْكَ حُدُودُ اللَّهِ فَلا تَعْتَدُوها » يعنى فلا تجاوزوها . و در سورة النسا ( 14 ) گفت : « وَ مَنْ يَعْصِ اللَّهَ وَ رَسُولَهُ وَ يَتَعَدَّ حُدُودَهُ » أى يجاوز .

و وجه دوم اعتدا بمعنى بيداد كردن بود

و وجه دوم اعتدا بمعنى بيداد كردن بود

چنان كه در سورة البقره ( 178 ) گفت : « فَمَنِ اعْتَدى بَعْدَ ذلِكَ فَلَهُ عَذابٌ أَلِيمٌ » يعنى فمن ظلم .

و هم درين سورة ( 194 ) گفت : « فَمَنِ اعْتَدى عَلَيْكُمْ فَاعْتَدُوا عَلَيْهِ بِمِثْلِ مَا اعْتَدى عَلَيْكُمْ » يعنى فمن ظلم . و ازين معنى در قرآن بسيارست .

أعمى - بدان‌كه اعمى در قرآن بر سه وجه باشد :

أعمى - بدان‌كه اعمى در قرآن بر سه وجه باشد :

وجه نخستين اعمى بمعنى نابينا بود

وجه نخستين اعمى بمعنى نابينا بود

بدل چنان كه خداى در سورة بنى اسرائيل ( 72 ) گفت : « وَ مَنْ كانَ فِي هذِهِ أَعْمى فَهُوَ فِي الْآخِرَةِ أَعْمى » يعنى اعمى القلب . و در سورة الملايكه ( 19 ) گفت : « وَ ما يَسْتَوِي الْأَعْمى وَ الْبَصِيرُ » يعنى اعمى القلب و هو الكافر لانّه لا يبصر الهدى بقلبه .

و وجه دوم اعمى بمعنى نابينا بود به چشم

و وجه دوم اعمى بمعنى نابينا بود به چشم

چنان كه در سورة النّور ( 61 ) گفت : « لَيْسَ عَلَى الْأَعْمى حَرَجٌ » يعنى اعمى البصر . و در سورة عبس ( 2 ) گفت : « عَبَسَ وَ تَوَلَّى أَنْ جاءَهُ الْأَعْمى » يعنى اعمى البصر .

و وجه سيم اعمى بمعنى نابينا بود بحجّت

و وجه سيم اعمى بمعنى نابينا بود بحجّت

چنان كه در سورة طه ( 125 ) گفت : « قالَ رَبِّ لِمَ حَشَرْتَنِي أَعْمى » يعنى عن حجّتى .

الّا - بدان‌كه إلّا در قرآن بر پنج وجه باشد :

الّا - بدان‌كه إلّا در قرآن بر پنج وجه باشد :

وجه نخستين إلّا بمعنى مگر بود

وجه نخستين إلّا بمعنى مگر بود

چنان كه خداى در سورة الأنعام