وجوه قرآن ( فارسى ) — الصفحة ١٩٨

و وجه چهارم ظنّ بمعنى پنداشتن بود

( 1 ) گفت : « الْحَمْدُ لِلَّهِ الَّذِي خَلَقَ السَّماواتِ وَ الْأَرْضَ وَ جَعَلَ الظُّلُماتِ وَ النُّورَ » يعنى و جعل اللّيل و النّهار .

ظنّ - بدان‌كه ظنّ در قرآن بر چهار وجه باشد :

ظنّ - بدان‌كه ظنّ در قرآن بر چهار وجه باشد :

وجه نخستين ظنّ بمعنى يقين بود

وجه نخستين ظنّ بمعنى يقين بود

چنان كه خداى در سورة البقره ( 230 ) گفت : « فَإِنْ طَلَّقَها فَلا جُناحَ عَلَيْهِما أَنْ يَتَراجَعا إِنْ ظَنَّا أَنْ يُقِيما حُدُودَ اللَّهِ » يعنى إن تيقّنا . و در سورة ص ( 24 ) گفت : « وَ ظَنَّ داوُدُ أَنَّما فَتَنَّاهُ » يعنى أيقن داود إنّما ابتليناه . و در سورة الحاقّه ( 30 ) گفت : « إِنِّي ظَنَنْتُ أَنِّي مُلاقٍ حِسابِيَهْ » يعنى أيقنت .

و وجه دوم ظنّ بمعنى گمان بود

و وجه دوم ظنّ بمعنى گمان بود

چنان كه در سورة الجاثيه ( 32 ) گفت : « قُلْتُمْ ما نَدْرِي مَا السَّاعَةُ إِنْ نَظُنُّ إِلَّا ظَنًّا وَ ما نَحْنُ بِمُسْتَيْقِنِينَ » يعنى إن نشكّ إلّا شكّا .

و وجه سيم ظنّ بمعنى بدانديشى بود

و وجه سيم ظنّ بمعنى بدانديشى بود

چنان كه در سورة الأحزاب ( 10 ) گفت : « وَ تَظُنُّونَ بِاللَّهِ الظُّنُونَا » يعنى التّهمة الّتى اتّهموا النبىّ صلّى اللّه و سلّم فيما أخبرهم أنّ اللّه يفتح عليهم . و در سورة التّكوير ( 24 ) گفت : وَ ما هُوَ عَلَى الْغَيْبِ بِضَنِينٍ يعنى بمتّهم .

و وجه چهارم ظنّ بمعنى پنداشتن بود

و وجه چهارم ظنّ بمعنى پنداشتن بود

چنان كه در سورة حم السّجده ( 22 ) گفت : « وَ ما كُنْتُمْ تَسْتَتِرُونَ أَنْ يَشْهَدَ عَلَيْكُمْ سَمْعُكُمْ وَ لا أَبْصارُكُمْ وَ لا جُلُودُكُمْ وَ لكِنْ ظَنَنْتُمْ » يعنى حسبتم . و در سورة الإنشقاق ( 14 ) گفت : « إِنَّهُ ظَنَّ أَنْ لَنْ يَحُورَ بَلى » يعنى حسب أن لا يرجع .