مفرح القلوب ( شرح قانونچه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٨٥
ورم الحلق
بسيار باريك ساخته به عسل آميزند و بمالند .
و بسيار باشد كه رب ثوث حامض كفايت كند ، خصوص دموى و صفراوى را .
و شستن دهان به شراب عسل يا به ماء العسل و بعده مجفِّفات مذكوره به كار بستن زود اثر مىدهد .
و هر گاه به تدبير قويتر حاجت افتد اين دواء به عمل آرند : عروق قشور رمان ، جلنار ، سماق هر واحد شش درم ، عفص چار درم ، شب يمانى سوخته دو درم ، جمله باريك ساخته بدارند و بپاشند .
و بسيار باشد كه در قُلاع خفيف آرد جو بريان كه عبارت از پِست است حين خواب كردن بپاشند و بگذارند .
و اگر آن را فرو برد بايد كه مكرر كنند سود دهد .
و ترنجبين سوده به دستور جليل الاثر است .
و باشد كه چون شب ترنجبين را بپاشند وقت صبح نفع ظاهر شود .
و هر گاه از ادويه نفع پديد نيايد و قُلاع دموى بود حجامت كنند و زلو چسپانند و خون حسب حاجت بگيرند .
لذع اللِّثَه
لذع اللِّثَه
بسيار باشد كه وقت بروز دندان به سبب توجه مادهء گرم يا در وقت ديگر به سبب انصباب بلغم مالح از دِماغ به دندان لذعى پديد آيد و درد كند .
علاجش آن است كه به روغن و موم تكميد كنند .
أورام اللِّثَه
أورام اللِّثَه
بايد دانست كه در وقت روئيدن دندان مقرر است كه در منبت آنها ورم پديد آيد و درد كند به واسطهء آن كه از نفوذ سنّ در آن محل تفرق اتصال مىافتد و بدان سبب حادث مىشود وجع و ضعف كه موجب‌اند مر قبول مواد را كه اسباب ورم است ، خصوص كه محل مذكور مجاورت دارد به دِماغ و دِماغ اطفال كثير الرطوبة مىباشد و از شأن او است دفع فضول به ناحيهء اين اعضا .
از اينجا است كه در اين هنگام در ناحيهء لحيتين هم ورم بروز مىكند عند ازدياد در اكثر و تشنج نيز .
بالجمله ، هر گاه ورم ظاهر شود ، بايد كه انگشت بر آن نهاده غمز كنند به رفق و تمريخ نمايند به دهنيات كه در انبات اسنان مذكور است .
و به عسل كه مضروب بود به روغن بابونه يا به عسل كه ممزوج بود به عِلْك البُطم .
و فائدهء تمريخ به اين اشيا حصول تليين و تحليل است .
و ايضا تنطيل نمايند بر سر به طبيخ بابونه و شبت تا اعانت دهد بر تليين و تحليل مادهء اعضاى مجاوره .
فائده غمز به رفق تحليل و تلطيف اين مواد مىكند ، به خلاف غمز عنيف و شديد
فائده غمز به رفق تحليل و تلطيف اين مواد مىكند ، به خلاف غمز عنيف و شديد
كه بنا بر احداث وجع زياده مىكند ورم را .
و قطعه ادويه رادعه بر اين اورام ننهند ، بهر آن كه مواد اورام مذكور از دفع دماغ مىباشد و عند استعمال رادع ، خوف است كه مادهء واجب الدفع در دماغ كه عضو رئيس است بماند ، يا باز پس رود از اين طريق به سوى آن و آفت قوى آرد .
و ايضا معلوم است كه مواضع مذكور عصبىاند و اعصاب متضرر مىگردند به تبريد ، خصوص از بارد بالفعل .
و ايضا شك نيست كه رادعات كثيف مىسازد لثه را ، پس مانع مىآيد از نفوذ سنّ در آن و ضرره ظاهر .
و تدبير تسهيل انبات در فوائد كليهء اين مبحث گذشته است ، حسب حاجت به عمل آرند .
ورم الحلق
ورم الحلق
بايد دانست كه ما بين مرى و دهن بسيار باشد كه ورم عارض شود و چيزى فرو بردن