مفرح القلوب ( شرح قانونچه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٩
فائده در تدبير مولود از وقت ولادت يا هنگام نهوض
تدبير ورم كه بر پشت پاى ظاهر شود
تدبير ورم كه بر پشت پاى ظاهر شود
برگ كرنب پخته ضماد نمايند و حضض به آب كرنب و صبر و فوفل و صندل به آب عنب الثعلب طلا نمايند و به دستور ، روغن گل و سركه به هم آميخته و نمك به سركه سرشته و نبيند به سركه انداخته طلا كردن نافع است .
تدبير خارش و جوشش كه اندرون فرج يا بيرون آن پديد آيد
تدبير خارش و جوشش كه اندرون فرج يا بيرون آن پديد آيد
لعاب ريشهء خطمى و گل سرشوى طلا كنند بر محل مخصوص .
و ايضا گل سرشوى در دوغ يا در شيرهء عنب الثعلب يا در آب بطيخ هندى يا در آب كاسنى حل نمايند و مريضه را در آن بنشانند .
و ظاهر و باطن فرج بدين دو آلايند اغلب كه از اين علاج زوال پذيرد و اگر بماند و ضرور دانند در باطن ران از محاجم يا علق قدرى خون بايد گرفت .
اما تنقيهء خون از نفس عضو به ارسال علق در حق حبلى جائز نيست .
تدبير تمدد شكم
تدبير تمدد شكم
بدانند گاه باشد كه به سبب بخار و ثقل جنين ، عضلات پشت و شكم ممتلى و كشيده شود و اعياء و ماندگى قوى در آن پديد آيد ، در اين حالت بايد كه روغن گل بمالند و از پشك بز و آرد جو نان پخته و در پارچه گرفته تكميد كنند عضلات را بتدريج و تلطيف غذا نمايند و عضلهاى پشت و گردن و كتف و بازو محكم بمالند كه نفع تمام دارد .
تدبير خونى كه از حبلى ظاهر شود
تدبير خونى كه از حبلى ظاهر شود
بگيرند عدس و گلنار و پوست انار و انجير خشك و هليله و در آب و سركه بجوشانند و در اين آب بنشانند و ثفل اين مطبوخ را باريك ساخته بر عانه طلا كنند حاجت به حبس خون قوى بود .
و آنجا كه خون به افراط آيد قرص كهربا و همهء آنچه در افراط طمث مىدهند بايد داد .
انتباه [ دستورات مربوط به ماه نهم ]
انتباه [ دستورات مربوط به ماه نهم ]
هرگاه نهم ماه شروع شود ، بايد كه حامله هر روز سه درم روغن بادام شيرين بر نهار بخورد و از چيزهاى ترش و قابض و غليظ بپرهيزد كه بدين تدبير فرزند بىگزند در غايت آسانى متولد شود .
و به دستور ، شير گاو در اين ماه ، هر روز ، حسب تحمل ، نوشيدن ، همين عمل دارد .
و ايضا چون ايام وضع قريب‌تر رسد ، بايد كه استحمام كند و به آبزن كه در آن كرنب و حلبه و شبت و تخم كتان جوشانيده باشند درآيد و بر شكم و پشت آن ، روغن شبت و بابونه و كنجد بمالند و اغذيهء چرب و حلواى قند و روغن بادام خوردن دهند كه اين همه مسهل ولادت‌اند .
و چون از مقدمهء تدبير حامله فارغ شدم ، جهت بيان تدبير مرضعه رجوع مىكنم .
و أما المرضعة فتدبيرها أن لا يجامعها زوجها و لا تلزم الدعة و السكون ، فإن ذلك يفسد لبنها اما شيرده ، تدبير وى آن است كه جماع نكند آن را شوهر او و نشسته نماند به آرام ، زيرا كه جماع و سكون شير را فاسد مىكند .
و أما الطفل فتدبيره تعديل أخلاقه اما كودك پس تدبير او آن است كه تعديل و اصلاح اخلاق وى نمايند .
فوجب أن لا يعرض له غضبٌ أو خوفٌ شديدٌ أو غمٌّ أو سهرٌ پس واجب است كه در آن كوشند تا لاحق نشود طفل را غصه ، يا ترس شديد ، يا اندوه ، يا بيدارى ، فإن ذلك يكسر نشاطه و يمنع نشوءه زيرا كه امور مذكوره مىشكند نشاط او را و منع مىكند نشو او را .
اكنون آنچه متعلق به مرضعه و طفل است مشروحا ذكر كنيم با فوائد چند :
فائده در تدبير مولود از وقت ولادت يا هنگام نهوض
فائده در تدبير مولود از وقت ولادت يا هنگام نهوض
هر گاه طفل متولد شود تن او را از خشكى هوا حفظ كنند ، پس رودهء ناف او را كه به مشيمه اتصال دارد به انگشت نر و انگشت شهادت گرفته از طرف شكم به طرف مشيمه آهسته همى مالند تا آنچه در آن باشد از خلط باد بيرون رود ، پس به ريسمان نرم تافته ، كه از روغن چرب