مفرح القلوب ( شرح قانونچه ) ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٨
تدبير باد كه در معده و روده بگردد و آن را دفع مىكند
فائده امراضى كه به حبالى بنا بر حمل عارض مىشود
فائده امراضى كه به حبالى بنا بر حمل عارض مىشود
دستور اطبا است كه در علل مخصوصه به نسوان ذكر مىكنند و در اينجا به ترقيم آن نمىپردازند ، اما از آن كه در معالجات كتاب طب الاكبر به بسط تمام تأليف كرده‌ام و غرض از تحرير اين شرح محض كليات است و مقدمات علاج قانونچه را نيز مستطيل نخواهم ساخت ، تدبير چند كه به عوارض حوامل تعلق دارد همين‌جا گفته مىشود .
تدبير غثيان و قى معلوم است ، كه حبالى را اين ، بيشتر مىافتد و بىضرورت حبس نشايد كرد ، خاصه اگر هنوز چهار ماه نگذشته باشد ، زيرا كه در اين ايام بيشتر ، مواد طمثى مندفع مىگردد ، مجتمع شده .
اما هر گاه خوف ضعف شود يا از كثرت تهوّع بيم انزعاج جنين باشد ، يا چهارم ماه گذشته باشد ، تسكين بايد داد بدانچه بهر قى و غثيان مقرر است .
و اگر غثيان رنج مىدهد قى كردن به شبت و تخم ترب مجوز است به شرطى كه قى آسان باشد و اين هر دو تخم ، اگرچه مُدراند ، اما از آن كه قبل از نافذ شدن به جگر مستخرج به قى مىشوند در تشرّب آنها باك ندارند .
و اگر قى بعد طعام بيشتر مىشود ، بايد كه بعد طعام چيزى كه در آن عطريّت و قبض بود بدهند ، چون سفرجل مشوى ، خصوص كه حين تشويه آن شاخى از عود هندى در آن خلاينده باشند .
و دوام غمز دستها و پايها و مشى به رفق و سوارى خفيف ، بنا بر تقليل و جذب اخلاط از مسكّنات غثيان و قى است .
و به دستور ، اضمدهء مقويه بر معده نهادن و حب الرمان معه ورق النعناع در دهن گرفتن و گِل ارمنى مع مِيبِه سرشته ليسيدن .
تدبير اشتهاى فاسد
تدبير اشتهاى فاسد
و اين حامله را بيشتر افتد خصوص اگر حامله به دختر بود و آرزوى بر گِل اگر اندكى است واگذارند كه خود به خود دفع مىشود به كبر جنين در اكثر .
و اگر مفرط است تنقيهء معده لازم شناسند به جلنجبين و امثال آن كه مناسب حال حبالى بود . و بعد تنقيه ، جهت اصلاح ، حموضات دهند .
و بدانند كه رب حصرم و شربت او كه از عسل يا شكر سازند در اين باب به غايت نيك است و به جنين موافقت دارد .
و آن را كه آرزوى گِل خوردن و مانند آن باشد ، نيكوترين اشيا نشاستهء خشك است بر سبيل تنقل خوردن .
و باشد كه چيزهاىحريفه ، چون خردل و مانند آن نفع دارد ، بنا بر قطع اخلاط رديّه . و اين اشيا در دفع اشتهاى فاسد و ايجاد اشتهاى صادق سريع الاثراند .
تدبير سقوط اشتها
تدبير سقوط اشتها
هر گاه كه حامله را اشتها نشود ، بايد كه هر چه شديد الدسومة و شديد الحلاوت است ترك كند و مشى به رفق مىكرده باشد و شرب شراب ريحانى رقيق به شرط تقليل شرب ، مصلح شهوت است و نافع غثيان و قى كثير است .
و تناول قليلى از زراوند قبل طعام و بعد آن مفيق شهوت است .
و تضميد معده به سفرجل و قِنَّب و قصب الزريره و سنبل به شراب ريحانى عتيق و امثال آن هر چه مقوى بود مفيد است .
و به دستور ، از ادويهء معيدهء شهوت هر چه در آن قبض مع حرارت لطيفه باشد خورانند .
تدبير خفقان
تدبير خفقان
بدانند گاه باشد كه خلطى در سر معده حامله بچسپد و از مشاركت آن دل را اذيت برسد و بطپد و اين خفقان از تجرّع آب گرم زائل شود فوراً و اكثر و به رياضت معتدل نيز .
و اگر از اين قدر نايستد به معالجهء قلب رجوع نمايند .
تدبير باد كه در معده و روده بگردد و آن را دفع مىكند
تدبير باد كه در معده و روده بگردد و آن را دفع مىكند
و اين را معجون كمّونى و سفوف مقوى و اشباه آن اندكى بالاى طعام خوردن سود دارد و تقليل غذا و حركت معتدل به غايت مفيد است .