كليات قانون ابن سينا ( فارسى ) — الصفحة ٦٠

فصل هفدهم در تشريح عضلات عضد

غضروفى بود مخالف جمله باشد بحسب وضعى كه ديگرى را بود كه در جانب ديگراند پس چون هيئت ليف جمله مخالف ديگرى باشد و اين مخالفت به چهار گونه باشد بعضى از انها مستبطن بود و بعضى از آنها محلل و بعضى در جانب ضلع غضروفى و بعضى در جانبى ديگر كه قوىتراند پس سزاوار آن بود كه در هر ضلعى چهار عضله را اعتبار كنند بعد و پس اختلاف در حركات افعال آنچه موضوع باشد بجانب فوق آن را عضله باسط يافته‌اند و آنچه موضوع بود در جانب تحت آن را قابض يافته‌اند از هر جانب چهار عضله در هر ضلعى و چون اضلاع از هر جانب دوازده بود و در هر ضلعى چهار عضله اعتبار شده بيست و چهار مىشود بنود و شش و چون از دو طرف ضلع آخرين هيچ عضله نبود هشت عضله كم مىشود چهار از جانب راست و چهار از جانب چپ آنچه باقى مىماند از ان جمله هشتاد و هشت عضله باشد در ميان هر ضلعى چهار عضله و گاه باشد كه اعانت كنند عضلات صدر را دو عضله كه مىآيند از جانب ترقوه بجانب راس الكتف و متصل مىشوند بهر كدام از آن دو عضله ضلعى از اضلاع كه آن ضلع اول بود از جانب اعلى از اضلاع صدر يكى از جانب راست و ديگر از جانب چپ و آن ضلع را اشاله مىكنند بجانب فوق اعانت يابند در انبساط صدر بسبب اتساع محل و آنچه مخصوص بود بتحريك كتف هفت زوج بود دو از ان ازواج از جانب موخر سر مىآيند و متصل مىشوند يكى از ان باعلاى كتف بجانب ترقوه و كتف را از جاى خود برميدارند با ميل آن ناصيه و ديگرى متصل بود باصل كتف را برميدارد به حركت سر و زوجى ديگر مىآيد از فقره اولى متصل باعلاى كتف و آن را نزديك مىسازد برقبه و زوج چهارم ان شاء مىكند از استخوان لامى و متصل مىشود باعلاى كتف و آن را برميدارد و دو زوج ديگر ابتدا مىكنند از سناسن كه در فقار رقبه نزديك بفقار رقبه و حركت مىدهند كتف را بجانب خلف و بجانب اسفل و زوج هفتمى ابتدا مىكند از قطن و آن را بجانب اسفل مىكند مائل بقدام با آنكه بجانب اسفل مىرود -

فصل هفدهم در تشريح عضلات عضد

فصل هفدهم در تشريح عضلات عضد

بدانكه عضلات عضد متحرك مفصل كتف‌اند و بعضى از ايشان سه عضله باشند كه از جانب صدر مىآيند و عضد را بجانب اسفل مىكشند و اين عضلات عضله باشد كه منشأ آن از زير پستان و متصل مىشود بمقدم عضد انجا كه ذى فقره بود يعنى او نزديك مىسازد عضد را بصدر با اشتراكى كه تابع كتف بود و عضله كه منشأ آن اعلاى قص صدر بود و مطابق مىسازد انسى راس العضد از استخوان دوم و سوم و چهارم و پنجم و ششم از استخوانهاى فقره سينه باندك استرفاعى و عضلهء ديگر بود كه آن را عضله مضاعفه مىگويند عظيم باشد كه منشأ آن تمام استخوانهاى قص سينه بود و متصل شود بمقدم عضد از جانب اسفل و چون حركت كند بليف خود بجزء فوقانى از ان بازو را برداشته رو به سينه برد و اگر بجزء خافضه حركت كند بازو را رو به سينه برد از جانب تحت و اگر بهر دو جزء حركت كند بازو را مساوى ببرد بجانب سينه و ديگر دو عضله باشد كه از جانب تهيگاه مىآيد و متصل مىشود بطريقى كه ادخل بود از عضله عظيم كه ساعد شده است از عظيم قص صدر يكى از ان دو عضله عظيمه كه مىآيد از نزد خاصره و از جانب ضلع خلف و بازو را بجانب ضلع و خلف مىبرد باستقامت و عضلهء دوم از ان دقيق‌تر بود و آن از جانب جلد خاصره مىآيد نه از استخوان آن و ميل اين عضله بوسط بيشتر بود و آن عظم متصل مىشود بوتر ساعد از جانب پستان و آن را وترى باشد مضاعف و غاير بود و فعل اين عضله دقيقه همان فعل عضله عظيمه بود بر سبيل معاونت او را الا آنكه ميل اين عضله اندكى بجانب خلف باشد و پنج عضله از آنها منشأ آن از استخوان اعلاى كتف است و اين عضله مشغول بود ميان غير الكتف و ضلع عالى كتف از راس العضد از جانب وحشى باندك ميلى بجانب انس و اين عضله دور مىسازد عضد را از سينه با ميل اندكى و دو عضله ديگر ازين عضلات خمس منشأ آن ضلع اعلى بود از كتف يكى از ان دو عضله عظيمه باشد و ارسال ليف خود مىكند باجزاى سفليه از حاجز و ضلع اسفل و متصل مىشود براس العضد از جانب وحشى و متعلق مىشود بعضد از سينه و دور مىسازد عضد را از صدر با ميل بجانب وحشى و عضله دوم ازين زوج متصل مىشود به همين عضله اولى چنان كه گويا جزء او بود مىكند و فعل اين همان فعل اولى باشد الا آنكه اين عضله متعلق نمىسازد عضد را از صدر مگر كه تعلق دهد باعلاى كتف تعلقى بسيار و اتصال اين عضله بوارب بود بجانب عضد و ميل آن بجانب وحشى و الرابعة يعنى عضله چهارم عضله باشد كه مشغول مىباشد بموضع مقعر از استخوان كتف و متصل مىشود وتر او باجزاى داخل از