مرآة الحرمين ( سفرنامه حجاز و تاريخ و جغرافياى راهها و بقاع متبركه آن ) ( فارسى ) — الصفحة ٢١٦
موقعيت و توصيف كلّى مسجد الحرام
علاوه بر اين رواقها ، در عكس پايين ص 215 ، صحن وسيعى را كه در وسط آن كعبه قرار گرفته مىتوان ديد .
در اطراف كعبه مطاف قرار دارد كه با سنگهاى مرمر سنگفرش شده است و گرداگرد مطاف بر روى سنگها ، ستونهاى مسى زردرنگى قرار دارد كه با ميله‌هاى آهنى به هم متصل گشته و قنديلها بدانها آويزان مىگردند . در بيرون مطاف و در برابر هر يك از ديوارهاى كعبه - بجز ضلع شرقى - سقفى بر چهار ستون مرمرى بنا گرديده كه اين جايگاهها محراب يكى از امامان فرقه‌هاى اسلامى است . در جايگاه شمالى كه دو طبقه مىباشد امام حنفى نماز مىخواند و در جايگاه غربى امام مالكى و در جايگاه جنوبى امام حنبلى نماز مىگزارد . اما امام شافعى در پشت مقام ابراهيم در شرق كعبه و يا بر بالاى ساختمانى كه بر روى چاه زمزم احداث شده ، نماز اقامه مىكند . در كنار مطاف در سمت شرقى منبر قرار دارد و در سمت جنوبى گنبدى بر روى چاه زمزم ساخته شده است . در شمال چاه ، درب بنى شيبه قرار دارد كه اين درب به صورت طاقى نيم دايره بر دو ستون از سنگ مرمر ساخته شده است كه در زير هلال بالاى درب بنى شيبه ، اين آيه نوشته ديده مىشود ؛ « ادْخُلُوها بِسَلامٍ آمِنِينَ » « 1 » و بر روى طاق نيم دايره ، اين آيات با آب طلا نوشته شده است :
رَبِّ أَدْخِلْنِي مُدْخَلَ صِدْقٍ وَ أَخْرِجْنِي مُخْرَجَ صِدْقٍ وَ اجْعَلْ لِي مِنْ لَدُنْكَ سُلْطاناً نَصِيراً « 2 »
و بر روى ديوار روبروى مقام ابراهيم و كعبه اين نوشته را مىبينيم :
« اللّه جلّ جلاله » « سلام عليكم طبتم فأدخلوها خالدين » ، « محمد عليه السّلام » .
( درب بنى شيبه را در شكل ص 217 هنگامى كه حجاج در سال 1325 ه . براى اداى نماز جمعه جمع شده‌اند را ملاحظه مىكنيد ) . سطح زمين مسجد نسبت به زمينهاى اطراف حدود سه متر پايين‌تر قرار دارد ، به طورى كه براى بيرون آمدن از مسجد و رسيدن به دربها بايد از پله‌ها استفاده كرد . خانهء كعبه نيز در طول دورانها ، حدود يك متر پايين از
( 1 ) - حجر : 46 ( 2 ) - اسراء : 80