منصوري في الطب ( فارسى ) — الصفحة ٥٧٧
نبض در پى رويدادها :
كوچكى و متفاوت بودن و كندى نبض به دنبال چيزهاى سردكننده‌ى مىآيد .
نبض نيرومند در پى افزايش نيرو و آرامش يافتن پس از آسيبى دردناك پديد مىآيد .
نبض سست در پى از ميان رفتن نيرو و با دردهاى بسيار سخت مىآيد .
نبض گوناگون ( مختلف ) به دنبال ايستادگى طبيعت در برابر آسيبى آزاردهنده نمايان مىشود و به اندازه‌اى آن آزار پيش آمده مىباشد و اين اختلاف به اين نسبت كم و زياد مىشود .
چنانچه طبيعت نيرومندتر از آسيب آزاردهنده باشد شمار نبض‌هاى نيرومند و بزرگ به اندازه آن بيشتر مىشود و ز آن‌سوى آن .
نبض روش‌مند ( منتظم ) درست‌تر از نبض بىقاعده مىباشد به ويژه اگر شمار نبض‌هاى نيرومند بيشتر باشد .
نبض پر ، نمايشگر پرخونى و بخار مرطوب در تن و تهى بودن تن است ، و ز آن‌سوى آن .
نبض سخت ، نمايشگر خشكى تن و لاغرى است و نرمى نبض ز آن‌سوى آن است .
نبض بيرون از وزن ( نابرابر ) نشانه‌گر پديد آمدن يك جابجايى ( نبض ) وزن در گروه‌هاى سنى است كه آن ( نبض ) وزن ويژه را دارا مىباشد . اگر اين جابجايى بسيار دور باشد يعنى فاصله گروه سنى بسيار باشد ، دگرگونى بزرگ در نبض خواهد بود و ز آن‌سوى آن . اگر اين جابجايى به گروه‌هاى سنى نزديك‌تر باشد . اين دگرگونى نبضى اندك است .
اگر در دست‌مالش سرخرگ ، دماى بالاتر و آشكارى را بيش از ديگر جاها نشان دهد ، نمايشگر آن است كه آميزه‌ى دل دچار تب شده است . و اين حالت در بيماران تب دق و تب از ميان برنده پژمرده‌كننده‌ى ( ذبول ) تن مىباشد و چه‌بسا هشداردهنده‌ى بيهوشى مىباشد .
نبض دو ضربى از بسيار بالا بودن دماى تب و نياز سخت به نفس كشيدن پديد مىآيد كه از بسيار بالا رفتن حرارت غريزى تن بوده ولى نيرو در يك اندازه‌ى هميشگى است به ويژه اگر ضربه دوم بزرگتر باشد .
نبضى كه آغاز مرحله‌ى انبساط آن با مرحله‌ى انقباضش تفاوت داشته باشد نشان‌دهنده‌ى تلاش سيستم طبيعى ( دفاعى ) تن مىباشد .