منصوري في الطب ( فارسى ) — الصفحة ٥٧٠

شناخت نبض :

6 - اگر ميان آغاز حركت ( انبساط ) و پايان آن در زمانى كوتاه نسبت به روش هميشگى آن انجام گيرد به آن نبض تند « 1 » گويند اگر اين فاصله زمانى درازتر شود نبض كند « 2 » نامند .

7 - اگر ضربان نبض ، گوشت انگشت نبض‌گير را سخت پس زند و در نبض برابر فشار ايستادگى كند و حركت نبض و فشار بر آن به‌گونه‌اى انجام گيرد كه اثر آن بر گوشت انگشت بجا بماند به آن نبض نيرومند « 3 » اگر ز آن‌سوى آن باشد نبض سست « 4 » نامند .

8 - اگر در هنگام فشار آوردن به توده‌ى فشرده شده‌اى برخورد نمايد مانند گونه‌اى كه در فشار آوردن روى خيك پر آرام فرومىرود به آن نبض پر « 5 » يا انباشته گويند و چنانچه به مانند استخوان نزديك آرنج سفت و بيرون‌زده بود و انباشتگى و كشيدگى نداشته باشد به آن نبض تهى « 6 » ( خالى ) به جهت فرم آن گويند .

9 - اگر كسى در هنگام گرفتن نبض با چيزى به مانند نخ و زردپى كه بسيار كشيده شده برخورد نمايد به آن نبض سخت « 7 » گويند و اگر در دست‌مالش مانند نبض سخت بزند ولى كشيدگى نداشته باشد به آن نبض سست « 8 » يا نرم گويند .

10 - اگر هريك از نبض‌ها از نظر بزرگى و نيرومندى و تندى به مانند نبض‌هاى ديگر باشد به آن نبض يكسان « 9 » گويند و اگر ز آن‌سوى آن باشد آن را نبض نابرابر « 10 » يا مختلف خوانند . اين تفاوت در يك نبض ديده مىشود و آن تفاوت مرحله‌ى انقباضى يك نبض با نبض‌هاى مىباشد و آن احساسى است كه با جستجوى نبض يك يا دو انگشت يا بيش از دو انگشت بدست مىآيد .

( 1 ) . نبض سريع : Swift pulse ( 2 ) . نبض بطئ : Slow pulse ( 3 ) . نبض قوى : متن - Stronge pulse ( 4 ) . نبض ضعيف : متن - Weak pulse ( 5 ) . نبض ممتلىء : متن - Full pulse ( 6 ) . نبض خاوى ، خالى : متن - Empty pulse ( 7 ) . نبض صلب : متن - Pulsus durus ; hard pulse ( 8 ) . نبض رخو : متن - Soft pulse ( 9 ) . نبض مستوى : متن - Equal pulse ( 10 ) . نبض غير مستوى ( مختلف ) : متن - Unequal pulse