منصوري في الطب ( فارسى ) — الصفحة ٣٥٥
دمل‌ها :
بايد زود به شكافتن آن دست زد و چنانچه درنگى در شكافتن پيش آيد ، چه‌بسا استخوان آن لخت و نمايان شود و زردپى و بند را تباه سازد . ولى در جايى كه گوشتى مىباشد بهتر است ، آن رها شود تا رسيدنش به خوبى انجام پذيرد .
چنانچه دمل پيش از رسيدن شكافته شود زمان سرازيرى خونابه‌ى آن به درازا مىكشد و خيلى چركين مىشود و چه‌بسا پس از سرازير شدن خونابه‌ى چرك‌آلود ، لبه‌ها و ژرفاى آن سخت شود . اگر دمل بزرگ باشد بهتر است هرچه در درون آن است يكباره بيرون نرود كه انگيزه‌ى بيهوش شدن بيمار مىگردد . بهتر است ، چرك‌آبه اندك اندك بيرون رود به ويژه اگر بيمار ناتوان باشد .
زخم به چند انگيزه ، سخت و با درنگ ، بهبودى مىيابد .
1 - به علت اندك بودن خون تن .
2 - بدخيم بودن آن
3 - قرار گرفتن گوشت سخت در درون
4 - لبه‌هايى كه گوشتى از آن نمىرويد
5 - بودن يك بافت بد
6 - بودن استخوان در زخم
7 - پر از خونابه‌ى چركين بودن زخم
8 - سازگار نبودن داروى به كار رفته در آن
9 - خود دمل چركين و بدخيم باشد
10 - پديد آمدن نوسان‌هايى در آميزه‌ى بيمار
11 - بودن واريس ( دوالى بالاى آن ) .
چنانچه دمل و پيرامون آن كمى رنگ سرخ باشد و آماس خشكيده و كوچك نباشد و تن كم‌جان ، فرسوده و كم‌خون باشد اينها همه نشانه‌ى سخت بهبود يافتن آن و كمى خون است كه بايد با آب داغ روزى چندين بار كمپرس شود تا پوست او سرخ رنگ شود . البته كارهايى كه براى بيمار انجام مىشود ، سخت‌گيرى لازم در درمان است و آن را با مرهم سياه درمان كردن و پيرامون آن را مالش دادن مىباشد .
اگر تن از نظر رنگ و لطافت پوست بد باشد ، علت آسيب ، پست بودن خون