المسالك و الممالك ( فارسى ) — الصفحة ٤

پاورقيها :

( 4 ) - واسط به دليل اينكه در ميانه راه بصره و كوفه قرار دارد بدين نام ، موسوم است و فاصله‌اش از هر كدام پنجاه فرسخ است .

( 5 ) - كوفه : در روزگار عمر بن خطاب و به هنگام بناى شهر بصره در سال 17 هجرى ، ساخته شد . عده‌اى بر اين عقيده‌اند كه ساختن اين شهر ، دو سال پس از بناى بصره ( 19 هجرى ) به انجام رسيد .

( 6 ) - مدائن : نام فارسى آن تيسفون بوده و معرب آن طيسفون و طيسفونج است ؛ اعراب به آن مدائن گفته‌اند ، چون كه از هفت مدينه ( شهر ) تشكيل شده بود .

( 7 ) - بصره : در جنوب عراق واقع است .

( 8 ) - حلوان : حلوان عراق ، در منتهى اليه مرز عراق و در امتداد سلسله كوههاى بغداد قرار دارد و گفته مىشود كه به حلوان بن عمران بن الحاف بن قضاعه منسوب است .

( 9 ) - دينور از بخشهاى جبل و نزديك قرميسين ( باختران ) است و مسافت ميان دينور و همدان بيست و اندى فرسخ ، و از دينور تا شهرزور چهار منزل راه است .

( 10 ) - نهاوند : شهرى بزرگ در سمت قبله از شهر همدان و فاصله‌اش تا آن جا سه روز راه است .

( 11 ) - همدان : همدان بزرگترين شهر بخش جبال به شمار مىآيد .

( 12 ) - اصفهان : شهرى بزرگ و مشهور از شهرهاى معروف كه در وصفش غلو كرده‌اند . اين شهر بر دو بخش است ؛ جى و يهوديه كه مركز آن است ، و از نواحى جبل مىباشد .

( 13 ) - رى : شهرى معروف و از شهرهاى بزرگ ، داراى ميوه و خيرات فراوان و بيشمار ، و محل گردهمائى حاجيانى است كه از راه سابله عازم حج مىباشند ؛ از نواحى جبال و فاصله‌اش تا نيشابور صد و شصت فرسخ است .

( 14 ) - طبرستان : از سرزمين‌هاى وسيع ، و شهرهاى معروفش : دهستان ، گرگان ، استرآباد ، آمل ، سارى و شالوس مىباشد ؛ طبرستان به مازندران نيز شهرت دارد و نمىدانم از چه زمانى به اين نام خوانده شده است زيرا در كتابهاى قديم اين نام را نيافتم .

( 15 ) - خراسان : سرزمينى وسيع كه مرزش از سوى عراق به اذوار قصبه جوين و بيهق ختم مىشود و منتهى اليه مرز آن از سوى هند ؛ طخارستان و غزنه و سجستان و كرمان است و شامل شهرهاى بزرگى از جمله ؛ نيشابور ، هرات ، مرو ، بلخ ، طالقان ، نسا ، ابيورد و سرخس و شهرهاى ديگر است .

( 16 ) - سرزمين خزر : سرزمين تركان است و در پس ( باب الابواب ) ، معروف به دره بند قرار دارد و به سد ذوالقرنين نزديك است .

( 17 ) - كشمير : شهرى متوسط از سرزمين هند ، و گويند در همسايگى اقوام ترك ؛ لذا درهم آميختند و نسلشان از زيباترين نسلهاى خداوندى است و زنان آنان در زيبائى ضرب المثل مىباشند .