ديوان فياض لاهيجى ( فارسى ) — الصفحة ١١١
[ ز باد حادثه آخر به اين شدم دلشاد ]
كه كرد تير شعاع آفتاب را در چشم * فلك به گردنش اين بند كهكشان كه نهاد
اگر به تربيت ساكنان باغ شوى * كه آبشان دهى از جويبار استعداد
ز فيض عام تو شايد كه ميوه آرد سرو * ز يمن لطف تو زيبد كه گل كند شمشاد
نسيم لطف تو در باغ طبع تا نوزيد * نقاب غنچهء معنى به روى كس نگشاد
مقدّمى به شرف از معلم اول * چه باك مادر ايامت از مؤخر زاد
تأخر تو بود از اكابر حكما * تأخرى كه خدا ز انبيا به خاتم داد
بزرگى تو چو قدر نبى خدادادست * حسود گر ندهد سعيهاى خود بر باد
بود خيال عدوى تو همسرى ترا * نظير دعوى هم‌بالى هما از خاد « 1 »
ضعيف پايه ترت از قواى جسمانى * قويترست ز نفس مجرد اجساد
رجوع جمله خلايق به تست در دنيا * چنان كه روز قيامت به مبداست معاد
تو چون افاده نمايى هزار شيخ مفيد « 2 » * كشد به دامن خاطر لطيفه‌هاى مُفاد
اگر به عهد تو بودى محقق حِلّى « 3 » * فراگرفتى از تو قواعد ارشاد « 4 »
قضا به محضر تقدير مُهر ثبت نكرد * رقم ز نام تو تا بهر طغريش « 5 » ننهاد
به دشت ذهن چو تازى سمند فطنت را * پى شكار غزالان قدس چون صياد
كمند فكر كنى حلقه حلقه در كف فهم * چو زلف خم بخم مهوشان حورنژاد
شكار معنى بكر آن قدر كنى كه شود * حوالى درو بام خيال قدس آباد
ز جهل تيره‌دلان را شفا به قانون داد * اشاره‌اى كه نمودى پى نجات معاد « 6 »
بسان نقطهء سهو اين نجوم را حك كن * چو درنوردى طومارهاى سبع شِداد « 7 »
محبت تو به هر سينه حصه‌اى دارد * بسان نوع كه ساريست در همه افراد
اگرچه علم عرض شد و ليك در معنى * چو جزء ذاتى با جوهر تو شد ايجاد
( 1 ) - خاد ، زغن . ( 2 ) - شيخ مفيد ( 336 - 413 هجرى ) فقيه و متكلم بزرگ شيعه در عصر آل بويه ، در مناظره و جدل برجسته بود ، شاگرد وى نجاشى در رجال خود صد و هشتاد رساله و كتاب از آثار مهم او را نام مىبرد . رسالهء المقنعهء مفيد توسط شيخ طوسى ( 385 - 460 هجرى ) شاگرد وى شرح گرديد و به صورت التهذيب درآمد . ( 3 ) - محقق حلّى ( 602 - 676 ) فقيه و پيشواى شيعهء اماميّه در عصر خود بود . وى خال علامهء حلى ( 648 - 726 ) از دانشمندان بزرگ شيعهء اماميّه بود . ( 4 ) - ارشاد الاذهان الى احكام الايمان از آثار علامهء حلّى است . ( 5 ) - طعزا ، خطى منحنى و پيچيده كه بر صدر فرمانها مىنوشته‌اند شامل نام و القاب سلاطين وقت و آن در حقيقت حكم امضاى پادشاه را داشته است . ( 6 ) - شفا ، قانون ، اشارات ، نجات ، معاد از كتابهاى بو على سينا ( 370 - 428 ) است . ( 7 ) - سبع شداد - ق 17 / 5 .