سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٣

يادداشتهاى پژوهنده

خود فيض ( ره ) است ؟

192 / 7 فكر / ت : « مكر » .

200 / 1 آنك / اصل : « آن كه » .

200 / 2 بىسلاحه / ت : « بىسلاحى » .

200 / 4 الاغانيم / كذا فى الأصل ! اصل اين ريخت ، چه اين تصحيف باشد و چه تبديل املائى ، به هر حال ، در ت و ن و پاره‌اى منابع ديگر « الاقانيم » مىباشد .

« الاق » ، واژه‌اى است تركى كه به معناى بريد و چاپار و مانند آن از قبل حملهء مغول به زبان فارسى وارد شده بوده است ( نگر : لغات ، 1 / 252 ) .

200 / 14 جهار / اصل : « جهان » .

201 / 3 اندهان / در اصل ، دال ، مفتوح است .

202 / 11 فنطيقه / در اين بهره در اصل تنها ياء نقطه دارد و چه بسا « فنطيعه » و . . . نيز بتوان خواند .

202 / 18 - 20 يا حريص . . . البشر / ضبط اين سه بيت در ت چنين است :

يا حريص البطن عرّج هكذا * انّما المنهاج تبديل الغذا

انّ فى الجوع طعام وافر * افتقدها و ارتج يا نافر

اغتذ بالنّور كن مثل البصر * وافق الاملاك يا خير البشر

و در ن چنين :

يا حريص البطن عرّج هكذا * إنّما المنهاج تبديل الغذا

إنّ فى الجوع طعاما وافرا * افتقدها و ارتج يا نافرا

اغتذ بالنّور كن مثل البصر * وافق الأملاك يا خير البشر

بارى مىبينيم كه اگر شوريدگى و نادرستىاى هست ، از همان قديم به نسخ مثنوى راه يافته و ربطى به كاتب يا كاتبان سراج ندارد و قاعدتا از نسخه يا نسخ مبنا ، به منتخب فيض ( ره ) سرايت كرده است .

203 / 7 حقيقت / ت : « رحيقت » .

203 / 13 باريك ريس / « باريك ريس » يعنى آنكه دقيق ببافد ، و بمجاز يعنى كسى كه به غور تمام در كارى وارسى مىكند . در بيت مورد بحث ما ، مراد از « باريك ريس شدن خرد » حيرت و سرگشتگى و حيرانى عقل است در اثر تفكّر و تعمّق و دقّت بسيار ( نگر : لغات ، 2 / 32 ) .

205 / 15 ضو / اصل : « ضوء » .