سراج السالكين منتخب مثنوى معنوى ( فارسى ) — الصفحة ٤٧٠

يادداشتهاى پژوهنده

173 / 11 در دباغى گر خلق پوشيد مرد / اصل : « در دباغى كر خلق پوشيد مرد » .

173 / 17 اگر نيست / ت : « اگر هست » .

173 / 20 مطلبى از ديگرى چون طالبى / ت : « محلبى ، از ديگران چون حالبى ؟ » .

174 / 14 منها / ت : « منها » را ندارد .

176 / 12 آنگه / اصل : « آنكه » .

اين ضبط ، نمودار گونهء گويشى ويژه‌اى است كه امروز هم وجود دارد .

176 / 16 و السّما ذات الحبك / اصل : « و السّماء ذات الحبك » .

176 / 18 غذاى / اصل : « غزاى » .

177 / 2 طسو / ت : « تسو » .

« تسو » يا « طسو » در مثنوى به معناى پشيز و پول خرد و ناقابل ، و نيز ، چيز خرد و حقير و كوچك به كار رفته است ( نگر : لغات ، 3 / 117 ) .

177 / 15 نفسى / ت : « نقشى » - كه ظاهرا انسب است .

178 / 9 نگسلد / ت : « نسكلد » .

178 / 11 نبى / اصل : « نبىء » .

178 / 13 خاد / « خاد » نام مرغى است گوشت رباى كه « زغن » نيز گفته شود ( سنج : فرهنگ لغات و تعبيرات مثنويهاى سنايى ، ص 281 ) .

سنائى در سير العباد إلى المعاد ( تصحيح رنجبر ، ص 30 ) گفته :

همه بىآگهى چو موش از خاذ * همه سرمست همچو شاخ از باذ

( در ضبط نصّ سير العباد قاعدهء دال و ذال پارسى مراعات گرديده است ) .

179 / 9 برجه / اصل : « برچه » .

180 / 24 غبى / اصل : « غنى » .

182 / 16 زغبه / اصل : « رغبة » .

« زغبه » يعنى « آسان ، مفت » ( ع ، 4 / 378 ) .

184 / 2 تريد مردريگ / ت : « ثريد مردريگ » .

در حاشيهء اصل نوشته شده است :

« مرده ريگ ، يعنى وامانده ، چيزى را گويند كه از مرده بازمانده باشد و مرده رى نيز گويند » .

184 / 9 چاپك / گونهء آوائى ديگرى است از « چابك » .

در نگريستنى است كه « چابك » ، در زبان فارسى ميانه «

capuk

» بوده است ( نگر : فرهنگ